Facebook Telegram Twitter Instagram YouTUBE


Baş saife  >  Derc  >  Maqale ve çıqışlar  >  11 Bozarğan ay 2015, 22:06

Yuriy Stets: "Ukraine Tomorrow içün 200 mln. grn. kerek"

 Ukraina informatsion sâseti Naziri fevralniñ 22 bir aydan Nazirlik çetelge yayınlacaq Ukraine Tomorrow telekanalı açılacağını vade etti.Onıñ sözlerine köre, telekanal Rusiye teşviqatına qarşı bir usul olmalı, hususan Russia Today telekanalı içün. Kanal devlet bücet ve AQŞ ve AŞ tarafından teminlenilecegi vade etile. Bundan soñ "Telekritikağa" intervyüsinde Yuriy Stets bildirdi ki, Ukraine Tomorrow üç tilde yayınlacaq: ukrain, rus ve ingliz, amma birazan telekanalda qırımtatar tilinde Qırım aqqında yayınlar da peyda olur. 

Nazir muavini Tatyana Popovanıñ sözlerine köre, Yuriy Stets Ukraine Tomorrow telekanalınıñ işlerinen şahsen meraqlana. Onıñ içün "Telekritika" Nazir ile çetelge yayınlav mevzusına ayrı maqaleni ayırdı.

Mayıs ayı devamında Ukraina İnformatsion siyaseti Nazirligi çetelge yayınlav aqqında Qanun leyhası üzerinde çalıştı. Şimdiki vaqıtqa qadar o cemaatnıñ diqqatına taqdim etilmegen. Yuriy Stets ise bir aftadan o Parlamentte qayd etilecegini vade ete. Nazir "Telekritikağa" taqdim etken leyhağa köre, Ukraine Tomorrow kanalı açıq aktsioner birleşmesi şekilinde olacaq aktsiyalar, amma içtimaiy yayınlavda reberlik mahsus şura tarafından taqdim etilse, Ukraine Tomorrow kanalınıñ başı şahsen Ukraina İnformatsion siyaseti Naziri tarafından tayin etilecek.

Bunıñnen beraber qanun leyhasınıñ tasdıqlanılması ile bir sırada aynıñ soñuna qadar UTR şimdiki çetelge yayınlav kanalı İnformatsion siyaseti Nazirligine berilecektir.

Nazirniñ bildirgeni kibi,  Ukraine Tomorrow kanalında 250 yaqın insan çalışacaq. Kanalnıñ büceti  200 mln grn, onıñ teminlenilmesi tek devlet bücetinden degil de, mahus şerikler ve grantlar yardımınen yapılacaq.

Yuriy Stets ile subette biz Nazirlik işiniñ diger yönelişlerini de közden keçirdik. Mayıs ayınıñ irişmesi – Ukraina informatsion havssızlığı leyhasınıñ yazılması, dep ayttı Nazir. Ukraina Yuqarı Şurası qanun kibi qabul etecek bu vesiqadan ğayrı, RNBO "İnformatsion siyaseti Doktrinası"nı meydanğa ketirip, Ukraina Prezidentine imzalamaq içün berecek. Akimiyet ise "Ukraina informatsion müitiniñ inkişafı devlet programmasını" qabul etecek. İyün ayı devamında Ukraina informatsion siyaseti Naziri Köntseptsiya leyhasını Ukrainanıñ farqlı regionlarında tögerek masalarda muzakere etecek.Köntseptsiya avropalı institutlar tarafından teşkerüvni keçecek.

Cebe yanındaki topraqlarda telequllelerniñ miqdarı, ATO zonası içün gazetlerniñ derc etilüvi, bu yerlerge matbuat vastalarınıñ taqdim etilüvi aqqında sualge Nazirniñ cevabı qısqa edi: bunıñ episi sayt ve maruzalarda bar. Amma biz Nazirden konkret malümatnı almağa isteymiz, sayt ve maruzalarğa esaslanğanını degil. Biz Yuriy Stets cemaat meraqlanğan sualge cevap bermege qaçınğanını sandıq.

İSN yanında devlet Şurasınıñ peyda olması aqqında Nazir qanunğa esaslanıp, tarif etmege red etti. "Men bu işke qarışsam, bu qanunnıñ bozuluvı olur edi ve siz birinca olaraq meni qabaatlar ediñiz. Onıñ içün men Cemaat şurasınıñ terkibi ve işi aqqında tarif etmecem",- dep ayttı o.

– Yuriy, ne zaman İnformatsion siyaseti Nazirligi çetelge yayınlağan kanal, hususan Ukraine Tomorrow açmağa planlaştıra?

– Bir ay devamında Nazirliniñ saipligine BTB ve UTR telekanalları keçecek. Bunıñnen beraber çetelge yayınlav qanun leyhası tasdıqlanılacaq. Biz halq deputatları, Söz serbestligi ve informatsion siyaseti Komiteti ile añlaştıq, kanal mantıq ceetinden yaşamaq kerek. Amma leyha tasdıqlav, qayd olunuvını keçmek kerek, ileride onıñ işine nisbeten sualler olmaz. Biz Nazirler Şurasınıñ nevbetteki toplaşuvında KMU uquq teşebbüsini Parlamentke teslim etecemiz. Komitet Parlamentke onı birinci, ekinci ve umumen baqıluvlar vaqıtında qabul eter.

– Nazirlikler ve diger müessiselerde bütün razılıqlarnı bir ay devamında almaq mümkünmi (Devlet teleradioşirketi, İqtisadiy inkişaf Nazirligi, Maliye Nazirligi, Uquq Nazirligi), zaten leyha daa taqdim etilmese bile?

– Men bu ketişatnı tezleştirerim, bir afta devamında biz onı Yuqarı Şurağa teslim eterik.

–Kanal nasıl olacağı taqminler barmı? Nasıl tillerde yayınlacaq?

– Menimce, Ukrainada çetelge tele ve radioyayınlav açıq aktsioner birleşmesi şekilinde olmalı "Çetelge yayınlağan Ukraine Tomorrow" (soñra — ІNTU), Aktsiyalarnıñ 100 % devlet saipliginde olur.

ІNTU umumdevlet emiyetini taşıycaq. İNTUğa binalarnıñ kirağa alınması, qurulıp bitirilmegen binalarnıñ satılması, devletniñ saipliginde olğan aktsiyalarnıñ alınması yasaqtır.

İNTU yayınları ukrain ve diger tillerde olacaq, malümat keñ darqatılması içün qullanılacaq tillerni kirsetecemiz.

Devlet, yerli akimiyet ve diger teşkilâtlarğa tsenzuranı yoq etmek içün qanun ceetinden işimizge kirişmege yasaq eterik. Bu çetelge yayınlağan malümatqa qanunsız tesirge yol bermemez.

– Kanal ne yerde yerleşecek?

– Bizge  BTB ve UTR berilgen soñ, analizni yapıp, ne qadar bina kerek olğanını belgilecemiz. Bizge eki studiya kerek olur, biri-haberler içün. Bu Hreşçatik, 26 adresi boyunca yerleşken BTB ya da UTR studiyası olur. Ekincisi –pavilyon,  o Melnikova, 42 yerleşecek. Diger binalarğa keçer etenmiz, montaj odası, muarririyet binası, bunıñ episini baqmaq kerek. Eminim, büyük bina kerek olmaz.

– Hadimlerni nasıl etip seçip alacañız? Ne qadar insan çalışacaq? UTR hadimlerinen ne olacaq? Olar işten boşatılacaqmı?

–Çetelge yayınlağan kanalda 250 yaqın insan çalışacaq. Şimdi UTR ve BTB kanalanıda 400 yaqın (300 biraz ziyade) insan çalışa.

Kanalnıñ müdirini Nazir tayin etecek. Müdirlikke ise tehnikiy müdir, kanal köntentiniñ diger devletlerge darqatqan inkişaf müdiri kirecek. Köntentke keçer ekenmiz onıñnen baş muarrirliniñ reberliginde muarririyet şurası oğraşacaq. Reberlik müessiseleri tek tehnikiy suallerde birleşip çalışacaqlar. Muarririyet şurası birinci künden başlap meydanğa ketirilecek, mahsus statut qabul etilip, reberlik, Nazirlik ve muarririyet şurası arasında işbirlik qaideleri qurulacaq. Böylece, köntent ve mahsulatlarnıñ çıqarılmasınen muarririyet şurası oğraşacaq.

İNTU qaideleri İnformatsion siyaseti Nazirligi tarafından meydanğa ketirilip, Ukraina Nazirler Kabineti tarafından tasdıqlanacaq.

Muarrirler ve jurnalsitlerge keçer ekenmiz, eminim, yañı insanlar da davet etilecek. Kanalda mütehassıslar çalışacaq, olar ukrain, rus, ingliz ve qırımtatar tilinde yayınlarnı azırlamaq kerekler. Diger tillerge keçer ekenmiz, misal, portugal tiline, o olmacaq. İç bir kimse boşuna taqımnı toplamacaq. Er bir işçiniñ öz vazifeleri olacaq, maliye boşuna masraf etilmemek kerek.

– Evelde qayd etilgeni kibi, çetelge yayınlağan "Birinci Ukraine" telekanalı işke qatılacaqmı?

– Zurab Alasaniya ile bizim añlaşqanımızğa köre, o ve men oğraşqan işimiz bölüngen. O içtimaiy yayınlavnen oğraşa. O diger tillerde de yayınlavnıñ zaruriyetini körse, "Birinci Ukraine" bar.

– BTB kanalından tehnika ve mebel Siyaset Nazirligi içün çıqarılmay.

– Yoq, biz bunı toqtattıq. Teşkerüvni keçirdik, bir mıqnı bile qırsızlamağa istegen insan apiste olur. Onıñ içün BTB İSN berildi. Bazıları qanusız bilgisayarlarnı almağa istegen edi, amma biz yol bermedik.

–BTB öyle de 16 insan çalışa?

– E, yigirimge yaqın.

– Ya kim onı teminley?

–BTB teminlevi, kanalnıñ esabında olğan paralar onıñ masraflarını qapata. Olar bu seneniñ yanvar ayına yetecektir.

– Siz Ukraine Tomorrow kanalınıñ tsifr efir dalğasını qaldıracañızmı? İç litsenziyası sizge ne kerek? Bu litsenziyanı "Medeniyet" kanalı alacaq edi. O içtimaiy yayınlavğa keçti.

– Donbasqa yayınlamaq içün men "Medeniyet" kanalınıñ tsifr litsenziyasınıñ alması içün teşebbüsçi olurım. Qolumdan kelgenini yapacam. Amma bu şimdi BTB saipliginde olğan dalğa olacağı aqqında söz yürütilmegendir. 

Tsifr yarışı qanunnıñ bozuluvı ile keçti. Mence, dalğa doğru bölünmesi içün kerekli şaraitler qurulğandır. Bu tek "Medeniyet" kanalı aqqında degil. FM dalğasında olıp keçken yarış aqqındadır. Ümür etem ki, yarış, diger yarışlardan farq etip, paranı tölegen ticaret radiodalğalarnıñ yolbaşçılığında keçecek. Eñ güzel merziy dalğalar Ukrain radiosına berilecegine ümütler bağlayım. Bu ilk sefer olacaq. 

–  Ukraine Tomorrow nasıl maliye teminlevi olacaq (şekil ve kölemi)?

– Kelecek bücet senesi Ukraine Tomorrow  UTR uquq izdeşi olur.

Devletniñ iqtisadiy vaziyetini köz ögüne alsaq, grivna qıymetiniñ deñişmesi, 200 mln grn. olacağı planlaştırıla (şimdi UTR 26 mln grn ala). Kanal 50 mln masraf etip çalışması mümkün, amma inflâtsiya ve biz kanal keyfiyetini güzelleştirmege istegenimizni köz ögüne alsaq, yılğa 200 mln kerektir. Bu devlet tarafından teminlev, grantlar ve maliyeviy yardımcılar olacaq. Estoniya, Latviyadan farq ete. Anda rus teşviqatına qarşılıq köstermek içün rus tilinde kanallar açıla. Olarnıñ fikirince, devletniñ informatsion havssızlığı ilk evelâ devletniñ ögünde turğan vazife. Bizde ise bazıda er kes bunı añlamay ya da añlamağa istemey.

– Ukraine Today kibi teşebbüske nasıl davranasıñız?

– Men ticaret teleşirketiniñ işine qıymet kesip olamayım. "İslâatnıñ reanimatsion paketi" (İRP) devlet içün müsbet olurmı? Mence, e. Nazirler kabineti İRP işini nasıldır tefsir etmek kerekmi? Yoq, kerekmey. O eñ güzel uquqiy tevsiyelerini alıp, onı öz işinde qullanmaq kerek. Mında da aynı böyle. Bu ticaret kanalı. Devlet içün çalışqan er bir teşviqat güzeldir. Eger de devletke qarşı olsa, buña cemiyet qıymet kesecek. Ticaret kanalları devletke hızmet köstermeyip, tek öz reklaması içün çalışsa, buña seyirci qıymet kese.

– Yaqında siz Ukraina informatsion havssızlığı leyhasınıñ  köntseptsiyası üzerinde işiñizni yekünlediñiz. Fikiriñizce, ne zaman o Parlament tarafından qabul etilecek? Oña binayen Ukraina informatsion havssızlığı saasında devlet organlarınıñ borcları bölüngenmi?

– Men vazifemni eda etip başlağanımdan soñ 9 saat keçtikçe yol haritamnı ilân ettim. Mayısnıñ soñunda biz Köntseptsiya leyhasını taqdim etmege niyetindemiz, iyünde ise onı regionlar boyunca taqdim etecemiz. Aynı bu vaqıtta vesiqanıñ ekspertizasını ÖBSE ve diger meraqlanğan akimiyetten tış teşkilâtları da yapa bileler. Biz ayaqmaşinanı uydurıp çıqarmaymız, diger devletlerden eñ güzel şeylerni alamız. Bundan soñ vesiqanı Yuqarı Şurağa berecemiz. Bu "Ukraina informatsion havssızlığı aqqında qanun" olacaq. Ebet, bu akimiyetniñ teşebbüsi olur. Bu Koalitsiya añlaşmasında taqdim etilgen ve 2015 senesi Akimiyetniñ planlarına kirecek. Eminim ki. Köntseptsiyağa cemiyet qoltutacaq, çünki leyha üzerinde çalışqan Ekspertler Şurasınıñ terkibine çeşit cemaat teşkilâtlarında çıqqan vekiller de iştirak etecek. Bundan soñ leyhağa profil komitetleri de qoltutar ve sentâbrde o Yuqarı Şura tarafından qabul etilecek.

İnformatsion siyaseti Nazirligi yanındaki Ekspertler Şurası üç vesiqa boyunca çalışa, olar Prezident, Akimiyet ve Parlamentke ait. Birincisi- "İnformatsion siyaseti doktrinası", o RNBO tarafından baqılıp, Prezidentke berilecek. Bundan soñ "Ukraina informatsion havssızlığı aqqında qanun leyhası", o Yuqarı Şura tarafından tasdıqlanmaq kerek. Mında munasebetlerniñ tertibatı ayrıca baqılacaq: söz serbetligi ve jurnalistniñ işi nedir, devletniñ informatsion havssızlığı nasıl olmalı. Üçünci vesiqa "Ukraina informatsion havssızılığı boyunca devlet programması". O Nazirler Şurası tarafından tasdıqlanmaq kerek. Programma pek keñiş. Mında şu cümleden akimiyetten tış çalışqan teşkilâtlar, jurnalistler, cemaat qoşulacaq. Bu informatsion müitiniñ inkişafı programmasıdır. Devlet böyle teşebbüslerge qoltutmalı. Misal, Ukrainanıñ tarihı ya da medeniyeti aqqında tarif etken radio ve teleyayınlarnıñ destegi fondı. Ebet, fond devlet tarafından desteklenecek. Açıq yarış ilân etilecek ve mında prodakşn studiyası ya da telekanal ğalebe qazana bile. Yani bu vesiqada devlet ve cemiyetniñ vazifeleri bölüngendir.

– İSN işiniñ bir yönelişi- Donbasta yayınlavnıñ ğayrıdan tiklenilmesidir. Cebe etrafında ne qadar telequlleler qoyuldı. Qullelerni qoymağa ne keder ete? Bunı yapmaq içün şahsiy yatırımlar celp etilemi? Nasıl yatırımlar?

– Cebe etrafında qulleler bar. Bu aqta malümatnı İSN "Haberler" bölüginde tapa bilesiñiz.

– Şimdi cebede ne qadar gazeta derc etile? Kim olarnı neşir ete? (Misal olaraq, Sergey Tihiy, Öleg Bazar ve digerleri "Front" gazetasını çıqarmağa başladılar, o daa derc etilemi?) Ayrı oquyıcılar toplumı, misal olaraq cebe civarında yaşağanları içün gazeta barmı?

– Tatyana Popovanıñ teşebbüsi bar. "Ukraina yekâne" göñüllilerniñ teşebbüsine keçer ekenmiz, olar çıqarğan gazetanıñ 75 sanı çıqtı, umumiy tiraj , 5 mln teşkil etti. Amma çoqtan neşir etilgen gazetalar da bar, olarnıñ arasında "Den", "Gazeta po-ukrainski" ve digerleri.

Menim gazetam aqqında aytqanda, "Ukraina yekâne" gazetasınıñ rus ve ukrain variantları bar. O ATO zonası ve cemiyet içün çıqarıla.

– O şimdi çıqamı?

– Soñki eki afta devamında çıqmay, çünki para yetmey, amma biz apayımnen kvartiramıznı satarıq ve er şey güzel olur. Ümüt etem ki, gazetanıñ işi ğayrıdan tiklenir.

– Cebe civarında matbuatnıñ berilmesi tertibi yoluna qoldımı? (umumen matbuatnıñ, cebe ya da göñüllilerniñ degil)? Şimdi nasıl neşirler ve ne qadar sıq berile? Eger yoluna qoyulmasa, ne içün? 

– Ebet, bunıñnen er zaman Aleksandr Briginets oğraşa, ve bu da maruzalarda bar. Gazetalar cebede ve cemaat arasında darqatılğanınıñ isbatı. 

– Öz Cemaat Şurañıznıñ azalar miqdarını ne içün sıñırlatmadıñız? Misal olaraq, cemaat vekilleriniñ 20-25 azası, olar da reyting  ceetinden seçip alınmaq kerek?

– Oturuşlar başlanğan soñ men insanlarnıñ eki çeşitini kördim. Birileri: "Biznen oturışnıñ soñuna qadar qal" dep aytqan ediler. Digerleri ise  "Eger de qalsañ, biz bunı İSN yanındaki Cemaat Şurasınıñ işine kirişkeniñ dep sayacamız". Onıñ içün meni tesirde qabaatmasınlar dep kettim. Cemaat teşkilâtları ise öz başına Cemaat Şurasınıñ terkibini tasdıqladı. Men bunı qabul etilgen bir qarar olaraq qabul ettim. Onıñ içün sual maña degil de, cemaat teşkilâtlarına berilmeli. Olar bu bu protsesske qoşulmamağa qarar alsalar, bu olarğa ve "Telekritika" cemaat teşkilâtına berilecek sual. 

- Eger de siz kirgen olsañız, Cemaat Şurasında 25 aza olur edimi? 

- Eger men bu ketişatqa qarışsam, bu qanunnıñ bozuluvı olur edi, ve siz ilki olaraq meni qabaatlar ediñiz. Onıñ içün men Cemaat Şurasınıñ işi ve terkibi aqqında iç bir şey aytmam.

Svetlana Ostapa


Cedvel