Facebook Telegram Twitter Instagram YouTUBE


Baş saife  >  Derc  >  Maqale ve çıqışlar  >  10 Çiçek ayı 2017, 12:04

Yuriy Stets 2500 sakura aqqında, yapon medeniyetine sevgi ve elçinen dostluq aqqında aytıp berdi

Yaponiya Yılınıñ keçirilüvine ukrain bergi töleyicileriniñ ne qadar parasını masraf etecekler ve böyle tedbir aslında nege kerek? Haber siyaseti Naziri Yuriy Stets añlata.

“Ukrainada 2500 sakura” kampaniyası aqqında ve Yaponiya Yılı çerçivesinde başqa tedbirler aqqında, ve, bundan da ğayrı, Yaponiya Ukrainağa bergen yardım aqqında aytamız.

Tetâna Troşçinska: Ne içün apansızdan Ukrainada Yaponiya Yılı?

Yuriy Stets: Bu, keçken seneniñ soñunda imzalanğan prezidentniñ emiridir. Ukrainada Yaponiya Yılı çerçivesinde tedbirlerniñ büyük sayısı endi olıp keçti, tünevin ise nevbetteki adım yapıldı – Yaponiya elçisi ile beraberlikte keçirilgen press-konferentsiya.

Men içün Yaponiya Yılı 2017 sene başlanmadı, o, 16-cı ve 15-cı seneleri bar edi, çünki men içün Yaponiya medeniyeti ve aslında Yaponiya pek yaqındır. Yaponiyanıñ elçisi ile dostlıq munasebetleri keçken o bir keçken sene öz neticelerini berdi. Bu studiyada endi aytqanım kibi, Yaponiya Cemiyet televizionuna ve radioğa tehnikiy yardım köstere. Yardım umumen 100 mln grivna tura, başta o, Ukraina tış yayınlavı mültimedia platformasına berilecek edi. Amma bir anda biz, bu yardım cemiyet yayınlayıcısı içün kereklice olğanına keldik.

Andriy Kulikov: Ya o nege ketecek?

Yuriy Stets: Bu tehnikiy yardım: tehnika, kompyüterler...

Andriy Kulikov: Bu sadece para degil, azır donatmalarmı?

Yuriy Stets: Men, az olsa da, teoretik şekilde olsa da, çeşit qabarcılıq shemalarında qabaatlanmağa şans bermemek iç-ün ve ilâhre, paralarğa ait iç bir laflarda iştirak etmeyim. Onıñ içün atta bu studiyada men, meselâ, bizge Avropa Birliginden ortaqlar bergen bericiler aqqında aytam, olarnı qaysı parağa alğanımız aqqında degil. Eger bir de-bir yardım kerek olsa, ortaqnen körüşip, aytmaq mümkün: “Maña yardım kerek”. Menim zenaatdaşlarım: “Bizge para beriñiz, 20 million, olarnı nege masraf etecegimizni bilemiz”, - degende, olar, bu para qayda ketecegini añlatmaq kerek. Menim başqa noqta nazarım bar – men deyim: “Eger siz berip olsañız, bizge televizion qulle kerek. Ya da bericiler, ya da tehnikiy donatmalar ve il”. Bu, doğru parasız ola bilgen, adiy vastadır. Bu munasebetlerni qolaylaştıra.

Atta 2017 sene Ukrainada Yaponiya yılı ilân etilmezden evel, menim Yaponiyanen sız munasebetlerim bar edi, bu ise tek devam. Press-konferentsiya aqqında aytsaq, añlaşıla ki, Ukrinform azbarında sakura otutmağa müim edi, amma men içün, bulardan ğayrı, Yaponiya Ukrainağa bergen yardım aqqında daa bir kere qayd etmek – Menlik islâatı devamında, Rusiye teşviqatı vaqtında, Yaponiya Ukrainağa qol tuttı, Qırım territoriyasını Rusiyeniñki kibi tanımadı, ve çeşit yardım köstere. Ve, 2017-ci senesi Yaponiya yılı men içün bitmeycek.

Tetâna Troşçınska: Bir sakura degil de, 2500 sakura aqqında laf yürsetile de. Olar kerçekten de o qadar oturtılacaqmı?

Yuriy Stets: Kampaniya “Ukrainada 2500 sakura” dep adlandırıla, çünki bu sene Ukraina ve Yaponiya arasında diplomatik munasebetler aqqında añlaşma imzalanğanına 25 yıl tola. Ve tamam şu sebepten Ukraina territoriyasında sakuralarnıñ böyle miqdarı oturtılmaq kerek. Bu vaqıtqa qadar endi 300-ge yaqın sakura oturtıldı, tünevin Yaponhiya elçisi ile bunı Ukrinformda yaptıq. Bilem, Ukrainada böyle şeylerge hucur baqalar, men de, jurnalist olğanda, olarğa “parket” dep ayta edim, amma  biz azçıq farqlı olğanımıznı sadece qabul etmek kerek. Yaponiya içün de sakura – bu sadece timsal degil. Dünyanıñ çeşit taraflarında bu terekniñ peyda oluvı – bu, uzaqta olsañ da, öz memleketiñe toqunuvdır. Men ayta edim, bizde şimdi böyle zaman, ukrainlerge sakuralarnı degil de, memurlarnı oturtmaq kerek, amma em onı, em bunı yapmağa tırışacaqmız.

Andriy Kulikov: Ukrain televizionunnda, Yaponiya Yılı olğanı içün, yapon telemahsulatı, radioda ise - muzıka çoqlaşacağını nasıl derecede beklemek kerek?

Yuriy Stets: Bu aqqında Televizion ve radioyayınlav meselelerinden Milliy Şura başlığı Yuriy Artemenkonen ve Milliy Şuranıñ başqa azalarınen laf ettim, bu dialog Ukrainada Rusiye telemahsulatınıñ yasaq etilmesi zamanından başlandı. Milliy Şura başlığı ve memleketler vekillerinen, olarnıñ arasında Yaponiya ve Cenübiy Koreya da bar edi, bu memleketlerniñ televizion mahsularına ait edi, ve, bundan da ğayrı, Ukraina ve Yaponiya, Ukraina ve Cenübiy Koreyaneñ beraberlikte yaratılğan prodakşn-studiyalarına da ait edi.

Andriy Kulıkov: Yapon televizionı ukrain, rus, ingliz televizionunda pekfarqlana, ve bizim seyircimiz onı psihilogik ceetinden qabul etmege azırmı ya yoq, añlaşılmağan.

Yuriy Stets: Ukrainlerniñ ve yaponlarnıñ medeniyeti, psihotipleri farqlılıqlarını talil etip başlağanda, men, aksine, bizni bağlağan çoq şey kördüm: topraqqa sevgi, aile degerlikleri. Bizde, körüngeinden de çoq umumiy şeyler bar.

 

Böyleliknen, aramızda mesafe büyük, amma Yaponiyağa İnternet yardımınen de barmaq mümkün, Gugl ise tez ve ücüz bilet teklif ete bile. Bizni, şu sırada televizion mahsulatnen ne birleştire bilgen umumiy degerliğkler aqqında laf yürsetile. Müteşem elçi ile ailelernen aqşam yemeginde körüşsek, halq ögünde keçirilgen körüşüvlerde olğanı kibi, laf etmege mevzumız yoq degen mesele mende iç bir vaqıt peyda olmay. Biz geosiyaset aqqında, Ukrainada siyasiy vaziyet aqqında  aytmaymız – bu sadece adiy insanlarnıñ lafları. Ve biz farqlı milletler vekilleri olğanımıznı duymayım.

Ümüt etem, bu bir kerelik aktsiya olmaz ve bir yılnen sıñırlanmaz – ne qadar çoq bilsek, o qadar çoq talil etermiz ve ahşıca olurmız.

Andriy Kulikov: Ya, ukrain bergi bericilerniñ ne qadar parası Ukrainada Yaponiya Yılı teşkil olunmasına ketecek?

Yuriy Stets: Sıfır. Bundan da ğayrı, 25 yıl devamında Yaponiya Ukrainağa em paranen, em de hastahanelerge, mekteplerge tehnikiy yardımnen 3 milliartqa yaqın yardım berdi. Bu, Yaponiyanıñ ukrainlerge yardımı, aksine degil.

Soñki yılları programmalar çerçivesinde (Menlik inqilâbından soñ) 113-ke yaqın leyha 8,2 million dollar parağa – bu, yapon ükümetinden para alğan ve Ukrainağa yardım olğan programmalar. “Kusanone” programması çerçivesinde Yaponiya 70-ke yaqın ukrain hastahanelerine ve 30-ğa yaqın oquv yurtlarına tehnikiy ve başqa çeşit yardım kösterdi. 117 million dolar – bu, Yaponiya Ukrainağa Çernobıl atom elektrostantsiyasını qapatılmasını teminlemek içün barge yardımı. Böyleliknen, yaponlarda öz ailesinen bağlı çoq degerlikleri bar, amma olar bu seyareni, sıñırlarğa baqmadan, biznen baqılacaq ve qıymet kesilecek kibi qabul eteler.  

Tetâna Troşçinska: Ukraina bu sene içinde yapon auditoriyasına ne qadar yaqınca olacaq?

Yuriy Stets: Biz buña ne yamacağımızğa binaen. Men Ukrainada Yaponiya aqqında seslendirmege tırışqan messajlar, anda, Yaponiyada bizim diplomatik idareliklerimiz, şu sırada haber siyaseti Nazirligi hadimleriniñ de, Yaponiyada Ukraina aqqında messajlar seslensin. Cevap programmasınıñ işlep çıqarılması da men içün müimdir. Ve bu işte Yaponiya elçisi maña pek yardım ete.

Tış işler Nazirliginiñ idalerilekleri ve Ukraina ükümetiniñ imkânları işletilmesinden ğayrı, mediamenecerler kontaktlarnı tüzetüvi, olarnıñ barıp kelmesini imkânlı yapmamız men içün müim. Biz, Ukraina jurnalistleriniñ Yaponiyağa ziyaretlerini teşkil etecekmiz. Bağ tüzetmek – biz yapacaqlarımızdan eñ qolayı. Soñ ise telefonlarnen deñişüv ve qonuşmağa istek. Bu kontaktlar ve ziyaretler endiden keçirile, ve men içün – anda ukrain jurnalistleriniñ büyük miqdarı barıp kelmesi, vaqıt meselesidir.

Tetâna Troşçinska: Siz Yaponiyanren ne zaman meraqlandıñız?

Yuriy Stets: Bu, ukrain delegatsiyası terkibinde, menim ilk ziyaretim edi. Delegatsiyanıñ başlığı o zaman Ukrainanıñ Baş Naziri Yuliya Timoienko edi. Bu, Kioto protokolı imzalanğanı zamanında edi. O zaman, Yaponiyanen tanışmaq içün bir qaç saatım bar edi. Bu, men içğn medeniy şok oldı.

Añlay edim, bu bir qaç saat yetmez, dünyanıñ bu qısmını bilmek kerek, o başqadır, pek meraqlıdır. Soñra ise başqa medeniy şok oldı – o qadar başqa olmağanını añladım. Tehnikiy yañılıqlarnı körgende – bu, başqa degil, sadece insanlar bunıñ üzerinde çalışa. Eger sen yaşayış keyfiyeti ve yollarnıñ keyfiyeti tez inkişaf etkenini körseñ, - bu, başqa olğanı sebebinden degil, bu, insanlar çalışqanı  sebebinden. Tarihiy faktlarnı, medeniy degerliklerni talil etmege başlap, bizde oşağan çoq şey bar olğanını añladım. Özüme dedim ki, Yaponiyanı balalarıma köstermek içün, onı mıtlaqa ziyaret eterim.

Tetâna Troşçinska: Ya tilni ögrenesiñizmi?

Yuriy Stets: Böyle aytayım, menim oğlum Serğiy yapon tilini ögrene. Ve o, bunı yapqanda, men içün bu, qıyın, atta o, bunı sadece seslendirip yapqanda. Onıñ içün, bu, tek qonuşuv vaqtında ola, amma “tilni ögrenem” – bu pek sesli ve yalan olur edi. Onıñ içün tilni men ögrenmeyim, buña vaqtım yoq.

Andriy Kulikov: Daa nasıl medeniyetlerge diqqat ayırmamız lâzim?

Yuriy Stets: Ne qadar çoq bilsek, o qadar yahşı. Sizge ne meraqlı olsa, oña baqmaq ve onı ögrenmek kerek. Men 41 yaştam ve Yaponiyanen meraqlanmağa üç-dört yıl evel başladım, bundan evel ise, Ukrainanıñ etnik medeniyetlerine ait olğanlarnen meraqlana edim, İtaliyağa ait er şeynen meraqlana edim, çünki anda anam yaşay. Bazılarda Afrikanen da meraqlanmağa başladım.

Ve mına özüme Yaponiyanı açtım. Ne qadar çoq bilsek, o qadar çoq, talil ete bilecek ve ikmetli olmağa imkân berecek, malümat olacaq.


Cedvel