Facebook Twitter YouTUBE


Baş saife  >  Derc  >  Maqale ve çıqışlar  >  6 Saban ayı 2017, 15:03

HSN üstün vazifeleri aqqında “Tsenzor.NET”-te Nazirniñ intervyusı

Yuriy Stets: “MinStets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem”

MinStets işi ve bu işnen memnün olmağanlar aqqında; internette botofermalar ve sımarlanğan kampaniyalar aqqında. Putin taraflı telekanallar, Timoşenko ve Tramp, Poroşenko ve “112” telekanalı aqqında. Apayı içün mükâfatlı silâ aqqında. Ve, ne içün Prezident “5 kanal”-nı müarririyet taqımı idareligine bermegeni aqqında. Öz adınen adlandırılğan nazirlik başlığınıñ büyük intervyusı.

***

... Yuriy Stetsnen intervyu daa başlanmadı, biz ise endi Ukraina haber siyaseti başlığına süal berdik:

- Uyğunlaşuvğa intervyu soracaqsıñızmı?

Nazir biraz tüşündi.

- Belgilengen tarihler, raqamlar be añlamlar aqqına – ebet, - dedi o. – İntervyunıñ oqulması aqqında aytsaq – jurnalistlerden birisi men öz intervyularımdan atta birisinioqup çıqqanım aqqında aytar dep tüşünmeyim. Biz onı diktofonğa yazğanımız sebebinden, siz yalan yazsañız – özüñiz bu yazuvnen bunı tasdıqlarsıñız. “Keliñiz, siz bunı silersiñiz” isteknen mümkün olğan oquma aqqında söylesek, böyle alda, siz bunı öz Facebook saifeñizde yazğanıñızda eminim. Yani, baqıñız, nasıl alçaq adam: bunı siliñiz dep ayttı!  

Onıñ içün, menim tarafımdan “keliñiz, men bu interyunı oqıp çıqayım” demege aqılsız olur edi. Manası ne?

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 01

“BİR ŞEYNİ YARATQANLAR TARAFINA TENQİT, BUNI 25 YIL İÇİNDE YAPMAĞAN ADAMLAR AĞIZINDAN ÇIQSA, - OLARNIÑ TENQİT ETMEGE AQQI YOQ, DEMEK”

- Ayse, başlayıq. Adetince nasıl haberlerni baqasıñız?

- Umumen episini.

- Haberlerni qaydan alasıñız, nasıl saifelerni baqasıñız?

- (Külümsirip) Anda “Tsenzor” barlığı ya da yoqluğı meraqlandıramı? Baqıñız, men öz işime esaslanıp, alğan nezaretim bar. Ve, sadece oquğanım içün ziyaret etken bazı resurslar bar. Resulslarnıñ ekinci kategoriyasında “Tsenzor” da bar. Bazı zamanlarda o, malümat alıcısı olaraq men içün birinci yerge çıqtı, çünki şarqta yüz bergen vaqialarğa çoq diqqat ayıra. Başqa resurslarğa baqqanda, daa ziyade çoq diqqat.

İş aqqında aytsaq, elbette, men episi resurslarnı oquyım – amma nezaret saifesinde. Haberlernen de aynı: men ukrain media menbaalarından bütün haberlerni seyir etem. Amma, bunen beraberlikte, meselâ, “İnter” ya da “1+1” telekanallarınıñ haberleri istimalcisi olam dep, aytalmayım. Eger men, haber mahsulınıñ istimalcisi olaraq haberlerni baqmağa istesem, bu, men baqmağa istegen 2 kanal olmaycaq.

- Yuriy, siz bilesiñiz de, ealiniñ faal-añlı qısmı içün siziñ nazirligiñiz – eñ nefret etkenlerinden biridir? Obyektiv ve subyektiv sebeplerden. Birinci sebep: insanlar, Rusiyege kösterilgen haber qarşılığınen memnün degil. Ve, elbette, başqan nazirlikler işiniñ neticesini tutıp baqmaq mümkün: boğday, tomograf, demir yol ve başqaları. Siziñ nazirligiñiz – başqa bir şey, ve insanlarda, sanki siz bir şey yapmaysıñız kibi tüşünce peyda ola...

- Siziñ sözleriñizni doğurlap olurımmı? İnsanlarnıñ eki çeşiti bar. Birinci qısımnı, nazirlik bar olğanınen memnün olmağan adamlar teşkil ete. Ve o, neler yapmasa da – “yoq dedim, çünki yoq”.

Ekinci qısımnı teşkil etken insanlar ayta: “Ebet, Haber siyaseti Nazirligi olmaq kerek, doğru aytsaq ise – Rusiye Federatsiyasına munasebette kontrteşviqat Nazirligi. Amma aynı Minstetsnen olar memnün, ve olarnıñ esas sebebi böyle: biz bunı pek añlaqmaymız; ve mına, işini talil etip, biz bu nazirliknen memnün degilmiz.

Bilesiñizmi, eger nazirlikniñ işini tutıp körmege mümkün olğanı mümkünmi ya da yoq aqqında aytsaq: Tış işleri Nazirligini de siz tutıp baqıp olamazsıñız dep tüşünem, bu, agro siyaseti Nazirligi degil. Ve eger de siz Agro siyaseti Nazirligini tutıp baqmağa istegen olsañız da – dane keyfiyetini añlağanıñız şübeli.

Yuriy Stes. “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 02

- Tış işleri Nazirligi aqqında aytsaq, bazılarda elbette, bir de-bir añlaşmalarğa, muqavelelerge, rezolütsiyalarğa tayanmaq mümkün. Siziñ allıñızda ise?

- Eger Karaçünğa barmağa imkânıñız olsa, siz qulleni tutıp baqmağa olursıñız. Soñki bir qaç on yıllıq devamında bu, ukrain devletinen qurulğan böyle keyfiyette birinci obyekt. Ve, Haber siyaseti Nazirliksiz bu, imkânsız olur edi. Bir kimseler ise, bu interyunı oqıp, der “yoq, inkânlı”, o zaman mende süal: ne içün bizden evel bunı kimse yapmadı? Em de Rusiye arbiy tecavuzı vaqtında degil de, ondan evel de; biz laf yürsetken territoriyalarda da, - büyük beyaz lekeler olğanını añlap...

Ve eger, bir şeyni yaratqanlarnıñ tarafına tenqit, bunı 25 yıl içinde yapmağan adamlar ağızından çıqsa, - olarnıñ tenqit etmege aqqı yoq, demek. Öz plastik koordinat sistemasında yaşağanlar ise, meni aslında meraqlandırmay.

- Karaçünda qulle aqqında ayttıñız. Daa neni “tutıp baqmağa” mümkün?

- Çongarda qulle işke kirsetildi. Ve, Qırımnıñ şimaliy territoriyalarında ukrain radiosını diñlemege mümkün olğanınıñ vasiqalı isbatları bar. Bu, atta işğalden evel zamanlarda yoq edi.

Daa, “Haber telükesizliginiñ Mezebi” adlandırılğan vesiqanı tutıp baqmaq mümkün. Bu mezepte, şimdi er kes sevgen terminler ilk kere peyda oldı. Şu sırada, yapma reallikte yaşağan insanlar. İformatsion seriallar, informatsion ücümlar... Amma, bu memlekette, men bir elniñ parmaqlarında bu ne olğanını añlağan insanlarnı sayıp olam.Ebet, Facebookta er kes, Andrüşa Şevçenko pek yahşı futbolcı olğanını añlay. Ya da yaqın zamanlarğace, “eger Donetskke “Toçka U”-nen (raketa kompleksi, - muar.) yahşı patlatsañ, biz aman-aman yarın bu territoriyanı kontrolge alacağımıznı” er kes añlay edi...

Endi ise, informatsion teşviqat ne olğanını ve onen nasıl küremege er kes añlay. Bu, er şeyni bilgen ukrainlerniñ ruhiy tipi dep tüşünem. Amma sen, “Ballar, eger de siz bunı añlasañız, keliñiz, bizge yardım etiñiz” degende, “Yoq-yoq, bir daqqa, tenqit etmege – bu, biz, çalışmağa ise – bu, siz...” degen cevabını eşitesiñiz.

Daa biz, Ukrainada olmağan ve biz olarnı bizim ortaqlarımızdan yalvarıp alğan (1 danesi içün 1 yevro fiyatından) onlarnen bericilernen ğururlana bilemiz. Bunı da bizden evel kimse yapmadı. Ve, olar cebe sıñırında turğan qullelerni de, bizden evel kimse qoymadı.

“Devlet telükesizligi mezebi” ise – bu, biz nazirlikniñ Ekspert şurasınen beraberlikte yaratqan esas vesiqa. Ve şimdi, bu vesiqa operativ – şu sırada bizim tecribemizge tayanıp - Poloniya ve NATO-ğa kirgen başqa memleketler işlep çıqara.

Bundan da ğayrı, bir, “Ukrinform” saytınıñ 6-tilli saifelerinen ve tek 2017 senege büdjette paranen teminlengen telekanalnen Ukraina tış yayınlavı mültimedia platformasınen de ğururlana bilemiz. Bundan evel biz oña 0 grivna 0 kapik masraf ettik. O eki yıl evelsi başlanğanına baqmadan.

- Nasıl kanal aqqında aytasıñız?

- UA/TV

- Aynı şu mı? Bilesiñizmi, bizim siznen subetimizden evel, men, Facebookta oquyıcılarımızğa nazirge süaller bermege teklif ettim. Ve, 16:30 yaqın oquyıcı Yuriy Dzâmulıç maña yazdı: “Sorasañız, o, UA/TV-ni onlayn qaç insan seyir etkenini bile ekenmi ya da yoq?” Ve maña süalge cevapnen skrin yolladı: 4 seyirci...  

- E, elbette, men bu aqqında çoq şey oquyım. Yazalar: 8 (ya da 4) onlayn rejimde. Ya bu insan, “Ğromadske” ya da bir de-bir başqa haber resurslarını onlayn rejimde qaç insan baqqanını bile ekenmi?

- Amma biz “Ğromadske”niñ baş müarririnen qonuşmaymız da...

- Yoq, sadece eger biz az olsa da talil etmege tırışsaqq, bu, ne içün olğanını ayta bilem. Ve bu, sadece Youtube pleyerini qoyıp: “Baqıñız, bunı tek 8 insan seyir ete!” demekten daa çoq müimdir.

Men bellesem, eger siz, meselâ, “botofermalar” aqqında leyhanı açsañız, siz anda on biñlernen baqışlar körersiñiz. Amma bu aqqında siziñ oquyıcıñız yazmaz. Onı bu meraqlandırmay! Çünki öz zamanında, kimse böyle şeyni başlağan edi. Ve endi onı Facebookta anda-mında atalar. Bu normal, bu pek yahşı. Bu, yahşı, bu, bir de-birlerini meraqlandırğanı aqqında ayta.

Daa bir kere, esası: mültimadia yayınlav platforması içün paralar ilk kere 2017 senege büdjette ayırıldı. Bu paralar daa büdjetke kelmedi ve iç bir vasta ile Ukraina tış yayınlavı mültimedia platformasına çalışmağa başlamadı. Buña daa ğoşmaq isteyim, Ukraina tış yayınlavı mültimedia sisteması aqqında qarar tek keçken sene qabul olundı. Onıñ içün, resursqa daa bir kapik masraf etilmegeninden soñ: “Baqıñız, anda tek 8 seyirci!” demege... bu insanğa süalim bar: o, qaç telekanal yarattı? O, küçlü kanal yaratmaq içün ne qadar para kerek olğanı aqqında bile ekenmi? Resursnı populârlaştırmağa ne qadar vaqıt kerek? Men bellesem, bilmey. O, özü bir şey yaratqanında şübelenem.

- Ebet, amma, Youtube’ta “112” kanalında canlı yayınlarnı biñlernen insan baqa.

- Ebet, tek bir şey bar – kanal tünevin yaratılmadı. Ve paralar oña, doğrusını aytqanda, o birisi kün ayırılmadı. Em de büyük para ayırıldı. Añlaysıñızmı, bir şeyni talil etmege vaqıt keçken soñ mümkündir... “Mına, men açtım, bçyle bir şey körem” printsipi boyunca degil...

Daa 20 yıl evelsi qabul etilecek bir çoq srtategik qararlar bar. Meselâ, eger de adamlar dünyada Ukraina populârlaşması Kontseptsiyasınen oğraşsa ediler, biz 20 yıl Çernobıl patlağan memleket kibi dünya bilgen devlette yaşamaz edik. Ya da Rusiyeniñ parçası kibi. Menimce, eger buña oşağan hızmet akimiyetiniñ orğanı 20 yıl evelsi yaratılğan olsa, biz şimdi, böyle organnıñ kerek olğanı aqqında aytmaz edik. Ve biz, işğal olunğan Qırım aqqında ve Ukraina şarqında real qurbanlar aqqında laf yürsetmez edik.

- Demek, bunı, çoqusı allarda, memleket istemey edi.

- Memleket dep tüşünmeyim. Siyasetçiler istemey edi. Memleketni ise kimse soramadı.

Daa bir kere: tek raqipli bir şey yaratıp, bir şeyni tenqit etmege mümkün. Amma, tenqit etip bunen beraberlikte bir şey yapmamağa olmaz! Afsus ki, bu yapma kerçek ayatta çoq insanlar “Men iç bir zaman tışarıda çöplük taşlamayım. Men er zaman arabanı doğru qoyam. Men daima tek yeşil ışıqqa yolnı keçem” printsipi boyunca yaşay. Amma sen yapma ayattan kerçek ayatqa çıqqanda, bu insanlar qayda dep tüşünesiñ. Ya, eger de sizde er şey yahşı olsa ve er kes o qadar samimiy ve acyip olsa, iç bir zaman qabar almasa ve bermese; eger memlekette böyle güzel insanlar millionlarnen olsa – ne içün bu memlekette o qadar çoq yaman şeyler ola?!

- Ya siz, Yuriy, ğaliba, cemiyet tenqidine canıñız ağırdı?

- Yoq, men sadeceyapma ve kerçek ayat olğanları aqqında aytam. Ve olar pek farqlı.

Men ne içün  buña o qadar diqqat ayıram? Çünki bir anda içtimaiy media, afsus ki, cemiyetniñ kerçek bölümleri olmağa toqtadı. Başta bu, cemiyette sıcaqlıqnı ölçemege yahşı bir vasta edi. Çoq siyasetçiler ve ticariy teşkilâtlar içtimaiy medialarnı idare etüv içün qullanmağa başlağan soñ, olar, AQŞ Twitter kibi, cemiyet termimetrii olmağa toqtadılar.  Men bu aqqında kedernen aytam; menim tecavuzım men begengen ya da begenmegen şeynen bağlı degil. Biz Minstets üstünde küldük te endi?

ÇEŞİT SİYASİY QUVETLER AYNI BOTOFERMALARNI İŞLETE. AMMA BU ENDİ EFFEKTİV DEGİL.

- Facebook ta böyle termometr olmağa toqtadı?

- Toqtadı. Botoferma ve “ölgen akkauntlar”nıñ çoqluğı endi bu sıcaqlıqnı ölçemege imkân bermey. Bu qorqunçlı bir şey.

- Sizde akkauntlarnıñ nasıl fayızı “olgen” olğanınıñ sayısı barmı?

- Eger biz ukrain Facebookı aqqında aytsaq, ukrain segmentiniñ üçten biri – “ölgen”. Bir taraftan, bu botofermalar. Em de, olar em tış, em de iç, mal ileriletilmesinen oğraşqan siyasiy quvetlernen yaratıla. Bir de-bir maqsus yonelişler içün yaratılğan akkauntlar da çoq. Meselâ, bir de-bir oyunğa kirmek içün.

- Ukrain fırqalarından kim bunen oğraşa?

- Er kes.

- Ya eñ küçlü botofermalarnıñ saibi kim?

- Bunı ölçemege imkânsızdır. Çoqusı allarda çeşit siyasiy fırqalar aynı botofermalarnı işlete. Bunen beraberlikte biri-birini qabaatlaylar.

- Olgin tsehletine beñzegen, real tsehler Ukrainada barmı?

- Yoq. Bizde bütün bu şeyler mesafe şeklinde yapıla.

- Ya ne içün kreml "botofermalarında" başqaca?

- Olar içün kontrol olunmaq - er şeyden emiyetli. Onıñ içün de er kes bir ofiste otura. Eñ külünçlisi ise botofermalar endi tesirli alet olmağanındadır. E, daa bir yarım yıl evelsi o böyle edi. Amma olar pek çoq olğanı sebebinden, alet tesirli olmağa toqtadı. Onıñ içün er daim mına Minstets parıhobotlarnen oğraşa degende, men kederlenem. Ekinciden, men buña para masraf etken siyasetçilerni acıyım. Men, bu qadar turğanını ve bu siyasetçilerni nasıl aldatqanlarını tahminen tasavvur etip olam.

- Söz sırası, siz Yuliya Timoşenko Donald Trampnen körüşüviniñ, böyle deyik, “tualet” aspektine bağışlanğan, quvetli dalğasına diqqat ettiñiz? Em de cevap dalğağa da mı?

- (Külümsirep) Bundan da ğayrı, men “Tsenzor”da Aleksandra Kujel ile intervyünı oqudım, o, men bunı yapqanımnı söyledi...

- Yoq, bu intervyü Yüliya Vladimirovna Trempnen körüşmezden evel yazılğan edi.

- Böyle leyhalarda menim iştirak etkenim (ya da etmegenim) aqqında, men endi ayttım. Bu vastanı effektiv dep saymayım, ve buña para masraf etken er bir siyasetçi, - sadece paralarnı boş-boşuna coya. Onıñ içün, eger siyasetçilerden bir de-birisi (devlette birinci şahıstan başlap ve parlamentke ait olmağan fırqalarnen bitirip) men bunen oğraşqanımnı istegen olsa, men endi oña cevap berem: “Ballar, sımarlamañız, manası yoq, boş-boşuna siziñ paralarıñızğa saip olmağa istemeyim”.

Yuliya Vladimirovnanıñ ayaq yol yanında ya da ondan uzaqta körüşüvinen ikâye aqqında aytsaq, men içün bu qısım emiyetli degil. Eger o, onen subette memleketniñ meraqlarını qorçalağan olsa, olar qayda körüşkeni – ayaq yolda ya da onıñ yanında, Oval kabinette ya da onıñ yanında, - men içün bazı bir.  Ve men, memleket tışarında böyle yapqan er bir siyasetçini alğışlarım.

Eger de bu insan, soyadına iç bir alâqasız, öz şahsiy meraqlarını qorçalağan olsa, bu insan – aşaa adam. Çünki, memlekette cenk olğan vaqıtta, o, öz şahsiy kapitalizatsiyasınen oğraşmağa ve öz şahsiy meraqlarını qorçalamağa tırışmaq içün bara. Böyle olğanda o, özüni devlet erbabı adlandırmağa ve buña iddia etmek aqqı yoq.

Menim aytacağım ve fikirlerim Yuliya Timoşenko aytqan şeylerge aittir. Onıñ içün, men, botofermalatr serdarı olaraq, ayaq yolnen bu ikâyeni çıqarğanım aqqında qabaatlar eşitkende, bu külünçlidir. Dostlar, meni bu meraqlandırmay. Birinciden, çünki bu çalışmay; ekinciden – çünki bu subet qayerde ötkerilgeni degil, maña, olar ne aqqında qonuşqanları meraqlı.

- Siz, botofermalar endi tesir etmey dep aytasıñız. Ne tesir ete, o zaman?

- Eger de içtimaiy media aqqında aytsaq – bu, tek LOM adlanılğanlardan çağıruvlar. Endi, afsus ki, az adamlarnı. Bizdeki içtimaiy fikir tez deñişe: ukrainniñ psihotipi böyledir. Mına bir qaç daqqa evel bütün yerlerine öpe ediler - bir saniyeden soñ ise "Tut onı, tut" dep qıçıralar.

Ve, yazıq ki, böyle alet, içtimaiy media olaraq, aman-aman coyulğan.

- Belki de, şu sebepten siyasetçiler bazılarda blogerlerni qapalı körüşüvlerge davet eteler?

- Bazıları - e, aynı şu sebepten. Böyle körüşüvlerniñ olması - bu da doğru ve mantıqiy. Amma, böyle körüşüvlerniñ keçirilüvi yañlış ola bile. Bir tataftan, fikirlerni eşitmek içün, körüşmek kerek. Başqa taraftan, olar barar da "baqıñız, men siyasetçinen körüştim, aman da aqıllı!" dep yazar tüşüncelernen, olarnı fokus-gruppa kibi qullanmağa kerekmey.

- O zaman, körüşmege ne kerek?

- Ne olğanı aqqında olarnıñ fikirlerini eşitmek içün. Çünki olar bu sotsiumnı em köre, em de duya.

Onıñ içün, buña fokus-gruppağa, şameklerge kibi munasebeti olğan siyasetçiler bar. Ve, başqalarınıñ fikirine qulaq asqan siyasetçiler de bar. Böyle soyları da bar, çoq şükür. Amma, men bellesem, blogerlernen şahsiy körüşüvler - siyasetçi birden 15-20 blogerlernen körüşkeninden tesirlidir.

- Siz, botlarnıñ ayrı aktsiyasını sımarlamağa - ucuz olğanı aqqında hatırladınız. Qaç?

- Bir yarım yıl evelsi o, ya da bu insanğa, onı emotsional tınç aldan çıqarmaq ve oña aqılsız areket yaptırmaq, soñra ise "Tut onı, tut" dep bağırmaq içün büyük ücüm keçirmek - 10 biñ Ukrainalı olmağan para tura edi.

- Bir qaç misal ketirip olasıñızmı?

- (Küle) Yoq, elbet de! Siz aytacaqsıñız da: ya, sen bunen oğraştıñ! Demek, şimdi de, mıtlaqa, oğraşasıñdır!

- Raqamlarnı siz seslendiresiñiz de...

- Men biñlernen adlandırğan şeyden çıqsaq, bu, eñ azından, men bunen oğraşqan insanlarnen qonuşqanımnı bildire bile.

- Eñ çoqusından ise?

- Eñ çoqusı - men de bunen oğraşa bilgenimni bildire bile. Amma, men aytqanlarım men bunen oğraşmağanım aqqında ayta. Bu pek müimdir. Men ne aytqanlarıma pek büyük diqqat etem.

Yuriy Stets: "Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem" 03

- O zaman, bir konkret insanğa böyle ücümnıñ misalini tasvirleñiz.

- Yahşı, mına: Nastâ Stanko, o yaqın zamanğa qadar çoq jurnalistlerniñ mabutı edi. Soñra ise şu jurnalistler begenmegen şeyni ayttı - ve oña "Atu, atu!" dep qıçırmağa başladılar.

Sereja Loykonen de - aynı şey. İnsan memleketke kelip, Donetsk avalimanına keçkende, onın fotolarından dünya Donetsk avalimanında ne olğanı aqqında bildi ve onı er kes qaraman dep saya edi. Amma yaqında, o, fotomontajnı real fotolar dep köstermege mümkün olmağanı aqqında fikirini seslendirgen soñ er kes oña atıldı. Ve bundan ne Ukraina, ne Ukraina jurnalistleri,  em de blogosaa - bir şey alamadı.

- Siz kerçekten de, Ağda bu ücümler para içün keçirildi dep tüşünesizmi?

- Baqıñız, men tolu eminliknen böyle aytıp olamayım, çünki siz menden maddiy isbaat istersiñiz. Men kelecek şeyni tüşünem. İnformatsion serial nasıl yaratıla? (Bu intervyunı oquğan politehnologlar, aytarlar: Alla, Alla, o, o qadar yañı ne dedi ki?)

Bu, açıq bir duyğunen çağırıla bilgen, informatsion ücümdır. Soñra ise, bundan informatsion serial yapmaq içün, tehnologcılar kirişe. Olar neticede, bundan informatsion serial yapmaq içün, botofermalarnı da, şu sırada, işleteler. Bu daima eşitilsin dep, insannı dialogqa kirsetmek kerek – onda duyğu çağırmaq içün. Bu, gece-kündüz 24 saat otupıp, insan peyda olğanını izlemek kerek te. Onı meraqlandırğan şeylerni tapıp, dialogqa çağırmağa tırışmaq. Ve bunı informatsion serialğa çevirmek içün, adiy oquyıcılarnıñ birinci, ekinci, onuncı duyğu kategoriyası yetişmez. Bir de-bir idare etici tehnologiya olmalı. Tek böyleliknen informatsion serialnı yaratmaq mümkün. Men bellesem, Serğiy Loykonen vaqiada botofermalarsız olmadı. Menim sözlerimni isbatlamaqa içün, qullanılğan akkauntlarnı ögrenip çıqmaq kerek.

- “Minstets” memi aqqında ne tüşünesiñiz?

- Men merqlandıra ve şeñlendire. Eger adamlar o nasıl ve ne sebepten peyda olğanını talil etken olsalar, - men bellesem, neticeler şimdi başqa-türlü olur edi. Amma yardım bermecegim (külümsire, - müar.).

“”MINSTETS” – BU, “PIÇQAN” NAZİRLİK DEGİL. “PIÇMAĞA” ŞEY YOQ”

- İşğal etilgen territoriyalarda insanlarnıñ haber etüvi aqqında qonuşayıq. Çonğarda ve Karaçündaki qulleler aqqında siz endi aytıp berdiñiz.

- Karaçün Ğorlovka ve Donetsk vilâyetiniñ büyük territoriyasını “qapatmağa” imkân berdi. Çonğar Qırımnıñ şimalini qapata. Bu sene Lugansk vilâyetinde qulleniñ teminlenüvi planlaştırıla (ve biz bunen oğraşamız). O, 1 dollar tura, onı AQŞ-dan bizim ortaqlarımız yolladı. Ve bu da, söz sırası, nazirliksiz imkânsız olur edi.

- Ne içün?

- Mına eger Yevgeniy (“Tsenzor.NET” mühbirlirinden birisine baqıp) böyle ricanen amerikanlılarğa kelse, onı anda kirsetmezler. Kirsetseler de bile, soñra tebessümnen derler: “Sağ ol, Jenâ, körüşkence, seni körmege çoq memnün oldıq”. Amma, afsus ki, bir şey bermezler.

Bundan da ğayrı, Pokrovskta (eski Krasnoarmeysk), Donetskni qapatacaq qulle qoyacaqmız.

- Bınen beraberlikte, yayınlavnen qapatılmağan “böz territoriyalar” da bar. Olarnen ne olacaq?

- Şimdi, alternativ yollarnı qıdıramız, çünki analog signalınen anda “yetmezsin”. Ale daa, cografiyadan baqıp, biz bu territoriyanen bir şey yapıp olamaymız.

- Ya “dijital”, kabel, yoldaş, küçük qulleler?

- Biz qoyacaq olğan territoriyalar bar. Amma bu telükeli edi, men ise vatandaşlarnıñ ayatı içün mesüliyetni özüme alıp olamayım.  

- Ve sesniñ keyfiyeti aqqında. Çonğardaki o qulle, Ukrain radiosı ve Meydan radiosınıñ signalını bere...

- Bu, daa yapılmaqta. Umumen aytsaq ise, anda dalğalarnı bir qaç media aldı. Şimdi azırlanuv işleri kete.

- Artem Skoropadskiyden süal. “Ne içün Avdeyevkada cenkniñ üçünci yılında tek separatist analları ve radiostantsiyaları çalışa?”

- Men bellesem, eger Artem Avdeyevkağa kelse ve antannalarnı başqa tarafqa çevirse, o, anda tek separatist kanalları ve radiostantsiyaları degil de, başqaları da olğanını körer. Afsus ki, insanlarnı vaqtınca zapt etilgen territoriyalardan başqa tarafqa antennalarını çevirmege zorlamağa, - pek qıyın. Avdeyevkada nasıl radiostantsiyalar ve kanallarnı körmege mümkün olğanı aqqında mesajlarnı biz yerleştiremiz. Konkret dalğalarnen, teminlenüv boyunca instruktsiyalarnen.

Avdeyevka – bu, men bir qadda evel aytqan, problemli meskün yerlerden biridir. Donatmalarnı borularğa asıp körgen edik, amma bu pek tez bite. Lâkin, anda separatist TV ve radiosı yayınlağanı aqqında biz bilemiz. Başqa regionlarda kibi. Ve bu signalnı blok etip biz daa olamaymız, bu kerçektir. Afsus ki, haber cenki, arbiy areketler devam olğanı qadar devam etecek.

- Çoq oquyıcılarnı böyle cevap razı etmez.

- Yapılacaq şeylerden eñ qoşlayı – Donetsk qullesini qaytarıp almaq. O zaman er şey yahşı olacaq! Amma biz bunı şimdi yapıp olamızmı? Yoq. Onı bozıp olamızmı? Bu da yoq. Bir sebepten: anda Ukraina vatandaşları olğan insanlar buluna. Ve mına bu çağıruvlar – keliñiz bir şeynen Donetsk qullesine atayıq! – bu yahşı çağıruvlar. Böyle insanlarğa şahid quşağını alıp, anda barmağa tevsiye etem.

- İnformatsion laqırdı radiosınen vaziyetni nasıl köresiñiz?

- Qısqa şekilde aytsaq, yaman. Ukrainada yaşağan millionlarnen adamlar laqırdı radiosınıñ raqip mahsulını çoqça almaq kerekler. Nazir olaraq, men ticariy radiostantsiyalar faaliyetine kirişmege aqqım yoq, onıñ içün, raqipli tek muzıkal mahsulı ola bilegenini tüşüngen, Ukrainada 40 yaqın radiostantsiyalarğa öz fikirlerimni aşlap olamayım. Biz olrnı başqa olmağa zorlap olamaymız. Sadece çünki bu imkansız.

- Milliy Şura dalğalarnı paylaştırğanda, muzıkal stantsiyalar ğalebe qazanalar. Ve “Gromadske radio”, “Armiya FM” ğalebe qazanmaylar.

- “Armiya FM” soñki konkursta pek çoq dalğa qazandı. “Ğromadske radio” bizden şarqqa bericiler ve dalğalar aldı. O da Ukraina Şarqında. Ticariy radiostantsiyalar ve telekanallar degil de, “Ğromadske radio” dalğalarnı alıp, konkurslarda ğalebe qazanğanda, - bu, menimce, Ukraina içün unikal adise.

- Telekanallar, bundan da ğayrı, analog Dalğalarnı da ala. Ve eger vaziyetni doğurlasañ, çeşit radiostantsiyalar içün dalğalarnıñ büyük spektri açılacaq...

- Birinciden, memleket endi çoq yıl “dijital”ğa keçe – ve soñunace keçip olamay. Buña uyğun qanun imzalanğan soñ, “dijital”ğa keçüv daa bir qaç yıl evelsi olmaq kerek edi. Amma biz ale daa bu ceryanda bulunmaqtamız, ve, tüşünem ki, daa bir zaman bulunacaqmız. Onıñ içün, bir sıra analog dalğaları boşaycaq ve olarnıñ yerine radiostantsiyalar kelecek dep tüşünmege, – kerekmey.

Ekinciden, Milliy Şura faaliyetinde, bu dalğalarnı ticariy saa degil de, Milliy radio, “Ğromadske radio” alsın dep areketler yapmağa obyektiv istek körem. Ne içün men öyle tüşünem? Çünki soñki konkurslarğa baqam. Meselâ, Lvovda, büyük vilâyet merkezinde, konkersta yahşı dalğanı Milliy radioga berdiler, bir de-bir ticariy radiostantsiyağa degil. 25 yıl devamında memlekette böyle şeyler közetilmegen edi. Qaide olaraq, bazı motivatsion yeşil kâgıtlar içğn bu dalğalar ticaretçilerge kete edi. Uzun zaman devamında, media-menedjer olıp, men bunı közettim. Şimdi ise Ukraina şarqında “Ğromadske radio” bu dalğalarğa razılıq aldı. Bu unikal ikâye, ve Milliy Şura azalarına bular içün pek minnetdarım.

- Oquyıcı Andrey Grigoryev ya da meraqlana, ya da tevsiye bere: “Moldova, Pridnestrovye, Gagauziya, Qırım, Donbass, Belarus kibi regionlarfda yayınlav içün “Nastoyaşçeye vremâ” ya da “Radio Vesti” şeklinde rus tilinde proukrain medai saa yaratmağa planlarda barmı? Elbette, normalde Rusiye, Qazaqstan, Orta Asiyanıñ uzaq bölgeleriniñ örtülmesi içğn yoldaş olmaq kerek. Şekil – tek Ukrainadan haberler aqqında degil de, umumen SNG memleketleri meselelerini almaq”.

- Böyle cevap bereyim: biz, analog televizionnen Ukraina olmağan memleketlerge kirmege aqqımız yoq – çünki  biz “Transsıñır televizion aqqında Avropa konventsiyasınıñ ratifikatsiyası aqqında” qanun imzaladıq. Yoldaş radio aqqında aytsaq, İnternet olğanda bu mantıqsızdır. Men, yoldaş radio inkişafı içün perspektivalar körmeyim. Paralarnı boş-boşuna masraf etmege ne kerek?

- Söz sırası, Moldovada musafir hanede mende “Perşıy.UA” köstere edi.

- Çoq memleketlerde biz tek tış yayınlavına degil de, em de şu sırada Birinci milliy telekanalğa da diqqat ayıramız, şimdi o, çemiyet kanalı olacaq. Men bunı ilerete edim ve kelecekte de ileritecegim. Soñki misallerden, Yaponiya elçisinen muzakerelerden soñ 100 mln. grivnağa tehnikiy donatmalar berilmesi aqqındaq añlaşma qabul etildi. Biz, bu tehnikiy donatmalar UA/TV tış yayınlavı kanalına berilmesi içün muzakerelerni başladıq. Açıq aytasaq, bu, men ileritecek şeylerden biridir, çünki bu, nazirlik idaresi altında bulunğan müessise.  Lâkin, “Cemiyet televizionu”nıñ işke kirsetilmesinde acele ihtiyac bar olğanı içün, biz, bu donatmalar “Cemiyet televizionu”na berilecegi aqqında añlaşmağa keldik.   

- Sizge ola bilgen iddialardan birisi: Stets bu paralrı “pıçmaq” istey. Paralar masraf etüviniñ cedvelini nasıl teşkermek mümkün olacaq?

- Baqıñız, nazirlik işiniñ birinci yılı bizge 6 million grivna ayırdılar. Nazirlik yaratılğan vaqıtta ise, biz memleketke eñ azından 30 million ketirer dep ayta edim. Birinci sene, biz ortaq-memleketlerden 60  millionlıq yardım aldıq. Onıñ içün, eger biz Haber siyaseti Nazirligi aqqında laf yürsetsek, şimdi o, memleketniñ paralarnı almağan da, aksine oña para ketirgen yekâne nazirleklerden birisidir.

Bunen beraberlikte, bizim er bir adımımız resmiy saytımızda onlayn-rejimde kösterile. Ve biz iç bir şeyni “ProZorro”-sız almaymız. Welcome, keliñiz, baqıñız!

Qabarcılıq aqqında aytsaq. Bu, iç bir arabası olmağan yekâne nazirliktir. Ve iç bir vaqıt peyda olmaycaq. Çünki, mında çalışmağa kelmezden evel, biz bir şey etip yüre edik. Böyle etip ileri de yürecekmiz! Nazirlikte, men itişam dep adlandırğan şeyler de yoq edi ve peyda olmaz. Bu, “pıçqan” nazirlik degildir. “Pıçmağa” şey yoq.

“112 KANAL POROŞENKONI SATIN ALMAĞA İSTEY DEGENDE, BU AVTOMATİK ŞEKİLDE, YALAN OLĞANINI BİLDİRE”

- Televizion meselesine keçeyik. “Cemiyet televizionu”nı biz ep bir körmedik...

- Böyle aytayım: baş nazir tarafından maña uquqiy vesiqalar qabul etilmesinden bazı bir işlerni (konkret vazifeler ile) becermege emir etilmegen olsa, men bunen oğraşmadım.

- Ne içün?

- Çünki bu menim funktsionalim degil. Eminim, eger men bunen noyabrniñ soñunda oğraşmağan olsam, yanvar ayında PAT NSTU yüridik müessise peyda olmaz edi.

- Böyle eminlik qaydan?

- Groysman maña bu vazifeni bergende, men dedim: “Yahşı, elbet de, yaparım”. Soñra ise bir sıra vesiqalarnen gece keçirip, anda orta bürokratiya derecesinde “tınç deşet” olğanını añladım. Amma, ne ne olsa, yılnıñ soñunace biz episi bürokratiyanı keçtik, Nazirler kabinetinen episi uquqiy vesiqalarnı qabul ettik. Biz bunı yüridik müessisesiniñ bu yıllıñ qaydında kördük – er kes, bu imkânsız dep aytsa da. Bu künlerde közetüv şurasınıñ başlığı saylandı. Eminim, aprelde biz idare başlığınıñ saylanuvını körermiz. Söz sırası, Közetici şurasınıñ başlığı, bu sene “Cemiyet televizinu” öz yayınını işke kirseteceginde emin.

- Endi bu yılnıñ soñunace kontentni körecegimizde eminsiñizmi?

- E, çünki eger biz bunı körmesek, bu leyhanıñ ömürge keçirilmemesi içün mesüliyetni endi devletke asmağa mümkün olmaz.

- O zaman, mesüliyet kimniñ üstünde olacaq?

- Közetici şura terkibine kirgen insanlar üstünde. Olardan er birisinde öz sotsiumında öz şahsiy kapitalizatsiyası bar. Ve olar, özlerini telükege qoymaz.

Men, “Cemiyet televizionı” bu sene çalışmaması içün manaçıqlar körmeyim. Eger devlet tarafından yardım kerek olsa, eminim, bu yardımnı em közetici şura, em de NTSU idareligi alır.

- “Çalışmaması içün” – yüridik tarafları aqqında aytasıñızmı?

- Yoq, men yayın aqqında aytam.

- Bundan evel ne keder ete edi?

- Memur, siyasetçi ve nazir olaraq, meselâ, Zurab Alasaniya şahısında reberlikni tenqit etmek özüme musaade etmege kelişmez. O menim dostum olğanından degil de, birinciden memur tenqit etmege aqqı olmağanı sebebinden kelişmez. Ekinciden ise, media yaratmaq ne olğanını, men bilem. Bu qolay degil. Onıñ içün, men bunı yapmağa başlasam, men “mına, baqıñız, UA/TV endi qaç vaqıt çalışa – olarnı ise YouTube-ta canlı yayında tek dört insan seyir ete” satırlarnı yazğan aqmaqtan farqlanmam...

- Amma siz, “Cemiyet televizionu” leyhası kontent derecesinde 2018 senegece olmağanınen razısızmı?

- Doğru aytasıñız, olmadı. Bunıñ bir sıra obyektiv ve subyektiv sebepleri bar. Şu sırada, deputatlar ve Nazirler kabineti azalarınen ilsâatnıñ ömürge keçirilmesi ceryanında – bir de-bir etaplarda – blok etüv. Bu da doğru, men bunen noyabrde rastkeldim. Aman-aman bütün derecelerde ceryannı blok etmege ıntıluvlar bar edi. Ne içün, añlap olamayım. Çünki bu leyhada konkret cedvel ve soyadnen memurğa telüke yoq. Çünki ilerileşken İnternet dünyasında yaşap, er şeyden qaçıp olamazsıñ. Ve eger sen ***kel olsañ er şeyden hasta olursıñ. Eger öyle olmasa, o zaman ne içün “Cemiyet televizionu”ndan qorqasıñ?

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 04

- “Ukrainska pravda”dan zenaatdaşlarım, Tatyana Lebedeva “Milliy cemiyet teleradiokampaniyası” közetici şurasınıñ Başlığı olıp sayılğanı aqqında haber etip, Lebedevanı Viktor Pinçüknen bağlağan menbaalarnı ketireler. Bu, olarnıñ aytqanlarına köre, em de televizion ve radioyayınlav meselelerinden Milliy şurada onıñ saylağanına köre belli oluna...

- Neni tefsit eteyim? “Ukrayinska pravda”da serlevalarnımı?

- Siz özüñiz bu bağnı köresiñiz? Cemiyet televizionu üzerinde kontrolni oligarhlardan birisi özüniñ qoluna alar dep qorqmaysıñızmı?

- Yoq, çünki, birinciden, közetici şura öyle yaratılğan ki, bu imkânsız. Ekinciden ise, bu memlekette er bir insannı bir kimsenen bağlamaq mümkün. Süal tek bir şeyde, bir serlevalarda böyle şeyler bar, başqalarında ise – ne içğndşr yoq. Ve mında mende o ya da bu medialarnıñ, o ya da bu insanlarğa munasebeti aqqında süalllerim bar. Men bellesem, “Ukrayinska pravda” başqa bir kimse ğalebe qazanacaq dep tüşüne edi. Amma Lebedeva yeñgeni sebebinden, bu pek begenilmedi. Onıñ içün anda, onıñ Pinçükqa munasebeti bar degen ibare peyda oldı. Lâkin böyle şekilde, bu memlekette başqa bir insannıñ başqa bir insanğa munasebeti bar, çünki o, bu insannen ya da dost oldı, ya da çalıştı, ya da sadece qonuşqan edi.

Eger Lebedeva, Milliy şura azası olıp, Pinçüknıñ holdingi ile bağlı şeylerge bir şey etip qol tutqan olsa – demek, böyle de Milliy şuranıñ episi şimdiki azalarını,  “Ğromadske radio”nen bağlamaq mümkün, çünki olar “Ğromadske radio” litsenziyasına qol tuttılar! “Ukrainska pravda”dan, “ĞR”nen bağlı olğan Yuriy Artemenko bunı ve bunı yapqanı aqqında serleva bekleyim.

- Ukrain telekanallarınıñ top-menedjerlerinen nasıl sıq körüşesiñiz?

- Sıq aytmaq mümkün.

- KHV ve içtimaiy ağlarda “Poroşenko “112” kaqnalını satın almağa azırlana”, “Kononenko yaqın zamanda “Tonis”ni satın alacaq” ve başqa menbaalarğa bağlı şeylerni oqumağa mecbursıñ. Kanallarnıñ saipleri ve top-menedjerleri bu körüşüvler vaqtında bunıñ sayesinde öz raatsızlığınen paylaşalarmı?

- Bir vaqıtları, 5-ci kanalda top-menedjer olaraq çalışıp, İnternette pek sıq, kanalnı şimdi bir de-bir Saşa-tiş ekimi, o vaqıt Yaukoviçniñ oğullarından birisine öyle ayta ediler, ya küçnen, ya da satın alacaq ya da endi aldı degen çoq şeylerni oquy edim. Umumen, bu şeñlendire edi, çünki, qaide olaraq, tarqatılğan haber – bu, kerçekke ait olğan malümat degildir. Onıñ içün, siz misal ketirgen şeyler aqqında aytqanda, nasıl misal ketirdiñiz?

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 05

- 112-ci kanalnı Pert Alekseyeviç almağa istegeni aqqında.

- 112-ci kanalnı Poroşenko almağa istegeni aqqında aytsalar, bu, avtomatik şekilde yalan olğanını bildire. Çünki eger Poroşenko 112-ci kanalnı almağa istegen olsa, o, bu alış-verişni tez yapar edi. Ve bu aqqında ekinci künü haber eter ediler. Bu mevzunı bir yarım yıl devamında qarıştırsalar, bu mevzu ne Poroşenkoğa, ne başqa bir kimsege meraqlı degil.

“MEN POROŞENKOĞA “5-Cİ KANAL”NI MÜARRİRİYET TAQIMI, MENECMENT İDARELİGİNE BERMEGE TEKLİF ETKEN EDİM. BUNIÑ OLMAMASINIÑ BİR SIRA SEBEPLERİ BAR”

- Siz episi telekanallarnıñ saiplerini bilesiñizmi?

- Büyük media-holdindlerden – e.

- “112” kanalnıñ saibi kim?

- Olar vesiqalardan köstergenlerine köre...

- Olar vesiqalardan köstergenlerine köre, biz özümiz de bilemiz.

- ... Olar vesiqalarda köstergenleri kerçek olmağanını tüşünem. Men bellesem, “112” kanalnıñ saiplerine evelki akimiyet vekilleriniñ munasebeti bar, tafsilâtlıca ise – “mladoinformarlar” adlandırılğanlar. Men bunı yüridik şekilde isbatlap olurımmı? Yoq, çünki öyle alda şimdi mahkemede bulunıp bunı isbatlar edim.

- Siz “mladoreformatorlar”dan qaysı birisi aqqında öyle tüşüne bilesiñiz?

- Olardan qaysı birisi olğanınıñ manası barmı?

- Sadece meraqlandım.

- Men bellesem, olardan er birisi Ukraina memeleketi içün zararlıdır. Kim çoqça, kim azca, meni meraqlandırmay.

- NewsOne saibi aqqında ise aytsaq?

- Bu, Murayev dep tüşünem. Bazı insanlar: bu daa yüksek, daa uzaq bir insandır dep aytqanlarına baqmadan. Daa bir kere: öz sözlerimni iç bir şeynen isbatlap olamayım. Amma menim tecribeme ve bu biznes nasıl çalışqanı aqqında añlamğa tayanıp... Bu Kolomoyskiy, Pinçük, Firtaş, Poroşenko ya da Ahmetovnıñ seviyesinde büyük paralar olmaq keregini tüşünmeyim. Men bellesem, News One keçindirmek içün holding keçirmesinden azca para kerek.  

- Siz Prezidentke “5-ci kanal”nı satmağa tevsiye etken ediñizmi?

- Men oña “5-ci kanal”nı satmağa tevsiye etmedim, çünki bu imkânsız  olğanını añlay edim.

- O içün 5-ci kanal – bu biznes degil, ve iç bir zaman öyle olmadı. O içün, men kibi 5-ci kanal – bu, ayatnıñ büyük qısmı. Bu menim ailemniñ qısmı. Bu menim sotsiumım, menim dostlarım, soy-soplarım, menim qadınım.

Amma men başqasını oña tevsiye ettim.

- Neni?

- Kanalnı müarrirityet taqımıne, menecmen idareligine bermek. Bu olmağanınıñ bir sıra sebepleri bar. Ve onda da bir sıra argumentler bar, olardan çoqusı pek doğru olıp bellene. Lâkin menim fikirimni sorağan olsa ediler, men öyle yapmağa tırışar edim.

- “5-ci kanal”ı aqqında aytsaq, ne Prezident, ne akimiyet cevap bermegen daa bir ikâye bar. Birinci ilân 2 yıl evelsi edi: jurnalist Suhanov aylıq mektüp zarfında berilgeni aqqında aytıp bergen edi. Ve daa yaqın zamanda bu aqqında “Doyçe Velle” malümatında aytılğan edi.

- Kanalda “mektüp zarflarındaki” aylıqlarnı legal aylıqlarğa deñiştirmege istemeylermi?

- Siz şimdi, men anda “qara aylıqlar” olğanınen razı olmam içün tarzında süal beresiñizmi?

- Siz razı degilsiñizmi?

- Birinciden, öz vazifeme esaslanıp, razı degilim. Eger razı olsam, siz, menim bizneske, şu sırada “5-ci kanal”ğa da tesir etkenimni qayd etersiñiz. Ekinciden, “5-ci kanal” aqqında aytsaq, mende meraqlar davası, çünki andsa menim qarım çalışa. Onıñ içün, men şimdi ne aytsam, maña qarşı işletilecek. Bu ikâyeni hatırlaymızmı? Onıñ içün, meni daa köşeğe kirsetmemek içün, men ise andan çıqarım, men sizge kelecek şeyni aytayım: men, “5-vi kanal” ikâyesini tefsir etip olamayım, çünki mende meraqlar davası. Anda menim apayım çalışa. Men bellesem, böyle cevap sizge kelişer.

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 06

- Amma oquyıcılarğa kelişmez.

- Ne yapayıq, o zaman?! Men bellesem, aslında Minstetsnen intervyü siziñ oquyıcıñızğa kelişmez. Kim begense ise, aytar: “Men baqtım, oqudım – iç bir şey yoq!”

- Ukrainada, kerçek tasvirlemesinde, putinlı intonatsiyalarnen KHV yetişe. Eger böyle kanallarnı alsaq, sizge nazirge olaraq angisi eq çoq meseleler yarata?

- Bilesiñizmi, eger men öz faaliyetimde çoqça korrekt olsa edim (ya da duyğulıca), belki de, men, soñra peşman etecek bir de-bir adımlar yapar edim. Olar nenen bağlı olur edi? Men media-menecer ve öz memleketimniñ patriotı olaraq özüme iç bir vaqıt musaade etmeycek şeylerni, kanal canlı yayında köstermege özüne musaade etkenini añlap olamayım.

- Meselâ?

- Meselâ, vaqtınca zapt etilgen territoriyalarda putınlı vaqialarnıñ yayınlanuvı. Hatırlaysıñızmı, bizim esir olunğan ballarımıznı Donetskte alıp ketkenlerini? Telekanallardan birisi özüne bunı musaade etti. Men şimdi, belki de, bir de bir tenqitke rastkelecegim, amma men böyle şeyler içün qollarını üzer edim. Çünki canlı yayında böyle şeylerni köstermek, bu nenen bitecegini añlamayıp, etik noqta nazarından doğru degildir. Ve eger menim qapımda bu cedvelçik olmasa, media-menecerlernen menim munasebetlerim, pek “kederli” olur edi, böyle aytayıq.

Ve böyle şeyler memlekette çoq ola. Ukrainada proputinlı madia bar mı? Ebet. Bunen küreşmege kerekmi? Ebet. Men bu yonelişte bir şeyler yapam mı? Ebet. Endi ise siz maña “aynı neni?” degen süalini berersiñiz – mında biz cedvelge qaytacaqmız. Men SNBO azası olaraq seslendire bilmeycek şeyler bar. Onıñ içün men tefsirlerden toqtalacağım. Men bellesem, bir qaç zamandan soñ, men tefsir etmege özüme musaade etken soñ, vazifeden ketkenden soñ, men bunı tefsir eterim.

- Ya, meselâ, litsenziyalarnıñ alınuvı bu tedbirler sırasına kiremi?

- Yoq. İç bir zaman milliy şura territoriyasına kiremem. Bu, menim tarafımdan qanun bozuluvıdır, men, mustaqil regulâtor organnıñ işine kirişip olamayım. Bu cinaiylik. Amma, men SNBO azası olaraq yapa bilecek başqa şeyler de bar. Ve bu aletni men öz faaliyetimde çoq işletem.

- Amma o aqqında aytmacaqsıqız?

- Şimdi yoq. Bundan da ğayrı, nazirlikniñ iştiragı ile keçirilgen, MARAniñ (maqsus informatsion-ruhiy ameliyatlar) belli seyısı kibi.

“MOSKVADA “FACEBOOK” OFİSİ UKRAİN KONTENTİNİÑ SEGMENTİNE İÇ BİR ALÂQASI YOQ. VE BU SEGMENT İÇ BİR ŞEKİLDE MOSKVADAN İDARE ETİLE BİLMEZ”

- Men, vatandaşlarımız añlamağan şeyler aqqında laf etmek isteyim (ve bu da qozğalma ve añlamamazlıqlarğa ketire) – nazirlik içinde qararlar nesıl qabul etile? Keliñiz iş yonelişlerinden haber sebeplerine keçeyik. Alayıq, meselâ, yazda Qırımda sanki ukrain diversion gruppasınıñ yaqalanuvınen ve o taraftan acele küçlü haber atıluvınen vaqianı alayıq. Mına siz bu aqqında bildiñiz – siziñ areketleriniñ nasıl edi?

- Ya da qullelernen, ya da bericilernen, ya da signal teminlenüvinen bağlı şeyler – mahsus idarelikler ara komissiyanen bağlı. Biz, Tış işleri Nazirliginen beraberlikte çalışqan, Mudafaa Nazirliginen ve Telükesizlik Nazirliginen beraberlikte (böyleliknen biz nezaretni qullanamız, analitik merkezi olamız), haber sebepleriniñ (bizim ortaqlarımızğa, dünyağa haber beremiz, halq ögündeki diplomatiyanen oğraşamız) belli bir sayısı bar. Bu üstün yonelişlerinden biridir. Şimdi, Haber telükesizligi Mezebi qabul etilgen soñ, biz koordinatsion merkez olacaq daa bir sıra süaller olacaq, ve biz olarnı o, ya da bu hızmet akimiyeti organlarınen işbirlikte ömürge keçirecekmiz.

- Konkret haber sebebini alıp, siz ne yapqanıñıznı açıqlamaq mümkümmi?

- Biz, nazirlikniñ yaratılmasından evel ve ondan soñra ne olğanını teñeştirip olamız. Epimiz “qaçqa kerilgen” oğlançıq aqqında ve MN17 aqqında ikâyeni hatırlaymız. Oğlançıqnen iâye nazirlik yaratılmasından evel yüz bergen edi. Neler olop keçken edi: bu rusiyelilerniñ ücümı edi. On deli tirajnen media dünyasında tarqatıldı. Eki aftadan soñ, biz özümizge kelip reddiyeler bermege başladıq. Tek ikâye endi o zamanğa, Almaniya alım bericileri olğan bürgerg qartanayçıqlarınıñ aqıllarına kirgen edi. Ve aynı olar, öz siyasetçilerine pek tesir ete, çünki siyasetçiler öz saylayıcılarına baqıp, öz siyasetini, şu sırada tış siyasetini de, şekillendire.

Men bellesem, haber cenki degik de, küreşi, dep aytayıq, - yütqızğan edi. Çünki koordinatsion merkez yoq edi ve tez cevap berüv de olmadı. MN17-nen – er şey aksine oldı. Bu vaqia olıp keçkende, maksimal malümat pek tez cıyıldı. Ve maksimal tez şekilde o, bütün bizim ortaqlarımızğa haber etildi. Qısqa zaman içinde brifinglerniñ, başqa memleketler jurnalistleri içün, ATİT, BMT, Avropa komissiyası ve Avropa parlamenti vakilleri içün haber aqımlarınıñ maksimal sayısı keçirilgen edi... Biz aytqan edik: “Baqıñız ne oldı, mına bizde video-fotoisbaatlar bar, qaydan bu yapılğan edi”. Mına eki konkret misal. Menimce, daa açıqlıca añlatmağa maña qıyın olacaq.

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 07

2012 senesi Lukyanivsk apshanesi divarları yanında “Zvezdnıy vertep”. Yuriy Stets – UPA askeri

- Keliñiz eñ yañı haber sebeplerinden birisini alayıq. Futbolcı Roman Zozulânıñ quvalanuvınen vaziyet. Siziñ nazirligiñizniñ bir de-bir planıı barmı, rusiye ve çoqusı avropalı KHV-dan alıp barılğan o haber üçümlarını nasıl toqtatmaq?

- Roman Zozulânen bizim nazirligimizniñ areketleri aqqında aytsaq, bizim saytımızğa kire bilesiñiz – anda körersiñiz. (Smartfon vastasınen HSN saytına kirip oquy): “Ukraina haber siyaseti Nazirligi, İspaniyada uyğun organ olğan, Haber cemiyeti ve dijital nizamı Devlet kâtibiyetine, ukrain futbolcısı Roman Zozulâ üzerinde peyda olğan vaziyet aqqında muracaat etti”... Soñra HSN ne ve nasıl olğanını açıqlay.

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 08

Öyle ikâye, misal içün, Facebook-nen de olğan edi. O zaman olgin botları belli ukrainlerni kütleviy şekilde blok etken edi.

Bir afta devamında men Facebook avropalı ofisiniñ reberlerinen körüştim; biz, Moskvadaki ofis ukrain kontentiniñ segmentie iç bir alâqası yoq olmağanını ve ola bilmegenini açıqladıq. O iç bir alda Moskvadav idare etile bilmey.

Böyle çoq misaller bar. Mesele şunda ki, bu meseleni kimse körmege isteymi ya da yoq. “Minstets” kontekstinde onı körmege pek oñaytlı degil, çünki qabul etmek kerek: bir de-bir areketler alıp barıla.

- Facebooktan daa  bir süal: ne içün ve qayda Minstets Prorezna soqaqındaki binadan televizion ve radioyayınlav komitetini çıqara? Ne içün bütün bu şeyler gizli, bir de-bir resmiy nazirler kabineti vesiqalarısız yapıla? Televizion ve radioyayınlav devlet komitetiniñ nasıl vazifelerini Minstets özüne alacaq?  

Birinciden, “gizli” o ne demek, eger men bu aqqında, meselâ, “DetektorMedia”da oquğan olsam? Ekinciden, Proreznadaki bina televizion ve radioyayınlav devlet komitetiniñ, ya da teleyayınlav meselelerinden Milliy Şuranıñ, ya da Haber siyaseti nazşrliginiñki degil, o, devletniñki. Üçünciden, iç bir şeyni “çzüme almağa” istemeyim, çünki yaqın zamandan başlap Cemiyet televizionu aytı yüridik teşkilât oldı. Tış yayınlav – o da bizim yürisdiktsiyamızda. O zaman neni almalım? Biz Milliy Şuranen beraberlikte bir ofiske keçmege istegenimiz aqqında laflar, pek büyük sır degil. Kene de, bu aqqında “DetektorMedia” saifelerinde “DetektorMedia” jurnalistiniñ halq ögüdeki muracaatına bizim resmiy cevabımızda oqumaq mümkün. Bu, ya da aynı jurnalist, ya da Prorezna soqağından çıqqan (amma, bir saniye, Proreznadan tışarı degil de, Kreşçatik, 26 adresine çıqarılğan)! İnsandır dep tüşünem. Ve üçüncisi: men bellesem, böyleliknen, daa bir dalğa kötermek isteyler, tek nege ve qayda bu dalğa – añlap olamayım. Çünki em televizion ve radioyayınlav komiteti, em biz, em de Milliy
Şura – bu, bir derecede, devletniñki olğan o, ya da bu binağa iddia ete bilgen akimiyet organlarıdır.

“JURNALİSTLER ÖLDÜRÜVLERİNİÑ TAQİQATLARI? MEN İÇÜN BU ŞAHSİY FELÂKETTİR. ER KESGE, ŞU SIRADA, AVROPA İNSTİTUTSİYALARINA, NE İÇÜN ÖYLE OLĞANINI AÑLATMAQ QIYINDIR”

- Endi ise “Söz serbestligi” dep adlandırılğan süaller blokına keçeyik. Men özüme tsenzuranıñ üç esas çeşitini ayıram: devlet tarafından tsenzura, media saipleri tarfından tsenzura ve şahsiy tsenzura. Olardan angisi, siziñ fikiriñizce, memlekette eñ çoq tarqatılğan?”

- E, üçü da bir derecede dep tüşünem. Bir zamanları devlet tsenzurası üstün edi, soñra – ticariy, ya da saip tsenzurası, soñra şahsiy tsenzura üstün olğaan zamanlar da olğan edi. Şimdi ise episi üçü...

- Ya devlet tsenzurası şimdi nasıl ifadelene?

Doğru, o, orta derecede bar. Başqace basma KHV devletten ayırılmasınıñ ceryanı tezce keçer edi. Eger bu ceryanğa qarşılıq kösterseler, demek, eñ azından basma KHV tesir etmege ıntıluvlar bar. Eger cemiyet televizionu ve radio işke kirsetilüvinen ceryan o qadar qıyın olsa, demek, buña manialar yapalar. Devlet KHV-na daa tesir etmege tırışqan devletten ahmaqlarnıñ qısmı, olar bar.  Eger böyle degil desem, men samimiy olmam. Ticaretçi tsenzurası aqqında olsa – o bar, ve bunı er bir saylavlar isbatlay.  Ticaretçilernen o, ya da bu siyasiy quvet desteklenemi ya da yoq, biz bunı o, ya da bu media yayınından eşitermiz. Bunen beraberlikte, pek tez, falcığa da barma. Şahsiy tsenzura da bar. Er bir neşriyatnı açsañ, bu körüne: neşriyatnıñ bir jurnalistinde şahsiy tsenzura bar, bu neşriyatnıñ ekinci jurnalistinde ise – yoq. Yahşı ki, biz bundan qaytamız. Eñ azından, birinci, ekinci ve üçünci tsenzura çeşitinden. Eminim, tekâmül yolu devam ete.

- “Perşıy.ua” haberler hızmetleriniñ reberi Vlan Gruzınskıyniñ Facebooktaki yaqında yapqan derci. O, yazğanına köre, oña muavin tayinlediler. Zoraki tayinlediler, ve şimdi kanalda “Ükümetke bir saat süaller” çıqacaq.

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 09

- Aytmasañız!

- Mına da, derc. Sizince, bu, yuqarıdan berilgen teşebbüs?

- “Biz saat süaller” çıqışı aqqında (doğrusını aytqanda, nasdıl şeklinde olacağını añlamayım) sizden eşittim. Eger “Parlamentte ükümetke bir saat süaller”de ne körsetilecek aqqında aytılsa, o zaman, bunı tsenzura dep adlandırmağa qıyın, çünki bunı çoq ticariy kanallar köstere, parlament oturuşları kibi: “112-ci”, “NewsOne” ve “5-ci”. Olar, bu mahsul cemiyette pek kerekli dep sayalar, onıñ reytingleri bar. Afsus ki, bu da hızmet ve qanun çıqarıcı akimiyet pıtaqlarınıñ dialoğı degil de, siyasiy şounı hatırlata. Eger bu “Ükümetke bir saat süaller” aqqında aytsaq, meni bu ayrette qaldırmaz. Belki de, bu, “Birinci”de de peyda ola bile, çünki o, kerçekten de seyircilerge meraqlı ve kerekli olacaq. Eger bu başqa bir şekil olsa, meni bu pek çoq ayretlendirecek. Eminim, bu başqa bir şekil degildir. Men bu aqqında biler edim. Eger insan bu aqqında taaciplendirici bir şey aqqında kibi yazsa, o zaman, onda özüne, eñ evelâ mütehassıs olaraq seviyesine, süalleri bar. Eger de bu yüqarıdan bir nezaret olsa, maña halq ögünde bunı aytsın, men, bu olmaması içün küreşerim. Eminim, Groysman, böyle şeylerni yapacaq, keçmişten insan degildir.

- Siziñ sözleriñizni Gruzinskiyge aytarmız. 10-baalıq derecedeen, siz memlekette söz serbestligi seviyesine ne qadar qoyar ediñiz?

- Qırımğa ve vaqtınca zapt olunğan territoriyalarnı almayıp? Çünki, afsus ki, ATİT bizni bu territoriyalarnen nezaret ete, ve anda er şey pek yaman.

- Añlaşıldı. O zaman bu territoriyalarsız.

- Men bellesem, baa – 10-dan 8 bal qoymaq kerek, amma bu üç yonelişni diqqatqa alsaq: akimiyet tarafından, ticaretçiler tarafından tsenzura yapmaq ıntıluvlar ve şahsiy tsenzura. Eger biz bu üç şeyden uzaqlaşsa edik, 10-dan 10 olur edi. Amma bu şey, bunı red etmege qıyın.

- 8 – bu, menimce, pek büyük baa...

- Yoq. Men añlatarım. Daa 2014 senegece eñ azından. 100% jurnalistler sıranen yürgen, saibine nsıl kerek olsa, öyle de qonuşqan konkret medialar bar edi. Şimdi, iç bir kanalda jurnalistler sıranen yürmez, bu imkânsız. Er zaman, çıqıp da “Yoq, oñlan, tur. Biz seniñ aytqanlarıñnı yapmacaqmız” deycek jurnalistler tapılır. Onıñ içün 10-dan 8.

- Bu maalgece Şeremetniñ öldürilmesi taqiq etilmegen, Veremiyniñ qatilleri oturmay...

- (Sözni kesip) Men içün bu şahsiy felâkettir. Er kes boyunca, şu sırada Buzina boyunca da. Bu, oturğan ülserdir. Bu felâkettir, çünki er kesge, şu sırada avropa institutsiyalarına, ne içün öyle olğanını añlatmaq qıyın. Yaqında men Avrpa Şurasında oldım, Yaglandnen körüştim. Onıñ süali: “Taqiqlernen ne?” İç bir şey.

- Aresen Brisoviçnen (Avakovnen, - müar.) munasebetleriñiz yahşı da. Siz ondan sorağan ediñizmi?

- Vasiliy Sergeyeviçnen de (Gritsak, - müar.), Yuriy Vitaliyeviçnen de (Lutsenko, - müar.). Menim olarnen dialoglarımnı men aytıp oturmam, çünki buña iç bir aqqım yoq. Amma bu taqiqlerge menim şahsiy baam – bu, felâket. Men içün bu şahsiy drama. Belki, jurnalistikada çalışqan çoq dost, yaqın insanlar, şu sırada apayım (Stetsniñ apayı – Yana Konotop, “5-ci kanal”nıñ alıp barıcısı, - müar.), bar olğanı sebebinden.

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 10

Jurnalistlerni tiymege olmay. Eger biz bu memlekette bir şeyge yetmege istesek, bu yasaq olmaq kerek. İç bir şekilde tiymemek kerekmiz: ellernen, ya da Alla saqlasın, öldürmek, sıqıştırmak, tsenzura yapmaq, ya da zenaatını tiymek, - mümkün degil.

“AVAKOVDAN PIŞTAV? BU MENİM APAYIM OLĞANI SEBEBİNDEN, MEN BELLESEM, BUSIZ DA OLUR EDİ. AMMA BU SEBEPTEN BAŞIMDA SAÇLARIMNI ÜZMEYCEGİM. ÇÜNKİ BU ELBET DE QABARCILIQ DEGİL”

- Avakov ve apayıñız aqqında laf etmege başlasaq: o, oña ediye etken silâ aqqında ne tüşünesiñiz?

- Eger siz ediye aqqında aytsañız...

- Yahşı, mukâfat silâsı.

- Eger siz, Avakov oña mükâfat pıştavını tuttırğanı aqqında aytsañız, Avakovnıñ tefsirini siz endi eşittiñiz. Menim tefsirim böyle olacaq: eger mende jurnalistlerge mükâfatlar tuttırmağa imkânım olğan olsa, men bunı er künü yapar edim. Menim apayım aqqında aytsaq, bu belli olacağını añlay edimmi? Bu maña bir de-bir oñaytsızlıq ketire bilecegini añlay edimmi? Elbet de, añlay edim. Buña azır edimmi? Ebet, demege, - yalan olacaq. Bunı nasıl tefsir etecegimni añlay edimmi? O vaqıtta yoq. Doğrusını aytqanda, bu vaziyette ne yapmaq kerek edim? Apayıma “Saqın, yapma!” demek kerek edimmi?

- “Red et” demek kerek edimi. Olarğa teklif etken, amma olar red etken insanlarnı bilem.

- Bir vaqıtları, Kuçma prezidenti zamanlarında, men “Ukrainada nam qazanğan jurnalist” mükâfatından red ettim. Men doğru yaptım dep tüşünmeyim. Men qaramanca yaptım dep tüşünmeyim. Men o vaqıtları daa pek yaş edim. Bir qaç yıldan soñ men Yuşçenko prezidentniñ qolundan  “Ukrainada nam qazanğan jurnalist” mükâfatını aldım. Şimdi farqını körmeyim, o zaman köre edim. Mına, Kuçma elinden red ettim, amma Yuşçenkodan bu unvannı alğanım içün ğurur duyam. Men bellesem, daa bala edim. O zaman ğurur duymay edim, soñra duydum, soñra ise Yuşçenko reytinglerini coyıp, cemiyet oña beter baqmağa başlağan soñ, kene de ğurur duymay edim? Bala, bu oyunlarnı oynamağa toqtat.

- Bazı jurnalistler arasında, ediyelerni, mukâfatlarnı, unvanlarnı qabul etmege mümkün olmağanı aqqında bir fikirler bar...

- Bundan soñ bir de-bir loyallik beklemege memurnıñ aqqınen sıñırlı şey olanınen (şimdi eski jurnalist kibi aytam) razım. Ola bile. Amma bu, başqa memleketlerde böyle olmağanını belgileymi?

- Başqa memleketlerniñ ne alâqası bar, siziñ şahsiy fikiriñiznni eşitmek isteyim.

- Bu menim apayım olğanı sebebinden, men bellesem, busız da olur edi. Amma bu sebepten başımda saçlarımnı üzmeycegim. Çünki bu elbet de qabarcılıq degil. Bu elbet de, böyleliknen menim loylligime tesir etmege ıntıluv degil. Birinciden, çünki Avakov mustaqil siyasetçidir. Ekinciden, onen bizim munasebetlerimiz busız da yahşı. Böyle motivatsiya bar – mükâfatlar, şu sırada mükâfat silâsı. Er bir memurnıñ aqqı bar, ve bu motivatsiyanı işletmek – bu, onıñ qanuniy aqqı.  

Facebook-ta olğan derc, siz körgendirsiñiz. Jurnalist Krükova Svetlana, siz Qırım içün çıqarğan gazeta aqqında yaza. Birinci saifede – Poroşenko. Bedat yüz, til üstünde yazı, olarnı da az insan oquy, - episi bu şeyler aqqında o, öz dercinde yaza.

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 11

- Mında men derc müellifine bir qaç süal berir edim. Bu mahsul bir qaç tilde çıqarılğanı aqqında o bile ekenmi? Bile. Amma o,bunı öz dercinde qayd etmege “unuttı”. Bu dercni nasıl maqsatnen yaza? Men bellesem, mennen subet başlamaq içün, çünki, sanırım, oquyıcılar arttıruvı dinamikası onda tüse.

Endi esasına keçeyik. Dercte hatırlanğan gazeta, üç tilde neşir etile: ingiliz, rus ve ukrain. İngilizce diplomatlar, missiyalar vekilleri içün. Foto aqqında aytsaq – men kontentke kirişmecegim, ve elbet de foto seçiminen oğraşmaycağım. Eger men bunı yapsam, tenqitke oğraycağım: “O özü kirişe, öz vaqtını nege coya” ve buña beñzegen başqa şeyler. Dünyada daima yañartılğan, Qırımda insan aq-uquqları teşviqatçı memleket tarafından bozuluvı aqqında haber kerek ekenmi? Ebet. Bunı özüñ yapıp olamasañ (çünki istemeysiñ, yapamaysıñ, kerekli dep saymaysıñ) – başqalarına keder etme. Daa yahşı yapa bilesiñ – taqımga kel de, yap. Mına bu.

“UKRAİNADA İÇTİMAİY AĞLARĞA İRİŞİMNİ QAPATMAQ MÜMKÜNMİ? YOQ, İMKÂNSIZ. EKİ SEBEBİ BAR...”

- Bizim oquyıcılarımızdan daa bir müim süal: ne içün “Vkontakte” ve “Odnoklassniki” rusiye içtimaiy ağlarına sanktsiyalar kirsetilmey? “Antimaydan”, “Berkut” ve daa bir çoq başqa gruppalardan ukrainler arasında teşviqat yüz bermekte. Eñ qorqunçlısı ise – “Vkontakte” ağında yaş ukrainler arasında. Ne içün Ukraina akimiyeti, Ukraina telükesizligi Hızmeti, Ukraina Baş Prokurorlığı, “Minstets” mahkemeler qararlarına köre, “Vkontakte” ve “Odnoklassniki” ağlarını Ukraina territoriyasında bu gruppalarğa irişim qapatmağa mecbur etip olamay? RF episi halq ögündeki inqilâp saytlarına irişim endi çoqtan yoq...

- Öyle Qıtayda iç bir şeyge irişim yoq. Ne olğan? Bu memlekette içtimaiy ağlarğa irişimni qapatmaq mümkünmi? Yoq, imkânsız. Eki sebebi bar. Birincisi – bu doğurlanılmağan qanunlar. Ekinciden – eger biz bunı yapmağa başlasaq, akimiyet begenip te, bütün şeyni qapatmağa başlamasınıñ kefaleti qayda? Ya belki de, başqası aytar: “Facebook-ni qapat!”? Öyle olmaz. Ya da biz körermiz soñ. İnternet – bu, sebest meydan.

- Amma, bunen beraberlikte, devlet Rusiye telekanallarını blok ete...

- Şimdi sanktsion cedveli aqqında aytamız. Onda – ayrı şahıslardan başlap ve yüridik müessiselernen bitirip, şu sırada telekanallar da bar. Eñ yahşısı – İnternetke kirmemek!

- “Eñ yahşısı – İnternetke kirmemek!” – aynı şu sebepten, meselâ, “Mirotvorets” saytı bar, anda şu maalgece işğal olunğan territoriyalarğa barğan, öz yaşayışını telüke altına qoyğan jurnalistlerniñ cedveli bar?

- Bu alda biz içtimaiy media aqqında ayttıq. Siz bunı içtimaiy ağ dep adlandırasıñız.

- Saytlarnen vaziyet başqamı? Anda kirmek mümkünmi?

- İçtimaiy media - bu, insanlar malümatnen paylaşa bilgen dünya. Eger sen anda tsenzura yapmaq içün kirgen olsañ (bu ise tem-temiz tsenzura), sen içtimaiy ağnı degil de, anda öz dercini qaldırğan ayrı insannı tsenzura yapasın. Bu endi Konstitutsiyada yazılğan şeylerge ücümdır.

- Yahşı. Mantıq anlayışlı.

- Ayrı resurslarnı alsaq. Ve anda er şey bar: bala pornosından başlap, ve devletke qarşı siyaset alıp barğan resurslarnen bitirip. Bu, iç bir tarzda qanunlarnen doğurlanılmağanı sebebinden, öyle bir şey bar, küçsüzlik dep adlandırıla. O, parlamentke Malümat aqqında bir sıra deñişmeler, ya da yañı qanunlar teklif etilgende toqtalacaq. Men pek beklegen Mezepte, bunen oğraşmağa kerek olğanı aqqında añlam bar. Men Nazirler Kabineti vastasınen bu sebepten teklifler kirsetecegim. İnternette olğan delilik - olmamaq kerek. Amma sadece qılıçnen iş olmaz. Men, bu nasıl ola bilecegini körem. Bu, regulâtor organı ruhunda olmaq kerek, amma onda, meselâ, Cemiyet televizionunda kibi közetici şura bar: siyasiy quvetler ve cemaat teşkilâtlarından. Cemiyet tek bu organğa (men NTSU közetici şurası aqqında aytam) inana. Yekâne, maksimal şekilde açıq saylanılğan organ. Başqa birisini bilmeyim.

- "Mırotvorets" saytına ve jurnalistler cedvelinen qavğağa qaytayıq.

- Men endi bir qaç kere bu aqqında fikirlerimni aytqan edim.

- Amma cedveller ale daa asuvlı. Ve toldurıla bile. Mına men, meselâ, Qırımğa baracağım- iş boyunca. RF-da razılıq aldım...

- Men bellesem, bu ola bile. Mende bar olğan vazifelerni qullanıp, buña tesir etip olurımmı? Yoq.

- Saytnın saibi kim olğanını, bilesiñizmi?

- Sayt trafiklernen yüre. Endi, ğaliba, üçünci ya da ekinci memleketni deñiştire. Saytnıñ saibi kim olğanı aqqında malümatnen meni ayrette qaldırmaq isteysiñizmi?

- Yoq, o kim olğanını ögrenmek isteyim.

- Saytnıñ saibi kim olğanını bilmeyim.

- Ya onıñ yaratıluvında kim iştirak etti? Meselâ, nasıl menbaalarğa ve laflarğa tayanıp, oña, meselâ, Anton Getaşçenko qatnaşa bilgeni aqqında netice çıqaram. Men bellesem, men sizni bu neticenen ayrette qaldırmam, öylemi?

- Men, siz kibi, Anton Getaşçenkonıñ noqta nazarını bir qaç kere Facebook'ta oquğan edim, yayınlarda eşittim. Eminim, o, ne saip, ne siyasetçi, ne de müarrir ya da bu saytnıñ toldurıcısı olaraq bu saytqa iç bir alâqası yoq. Bunda eminnim. Böyle malümatnı yerleştirmege kerek edimi ya da yoq aqqında onıñ öz noqta nazarı bar. O, onı deqiştirmeycek. Men öz noqta nazarımnı deqiştire bilemmi? Yoq, yapamam, ve o da, mende endi şekillendi. Vaqtınca işğal olunğan Donbass territoriyalarına ve zapt etilgen Qırımğa barğan jurnalistler içün büyük telüke bar. MN-17 faciası vaqtında Donbassta bulunğan jurnalistlersiz, biz anda tertibat olğanı aqqında video- ve fotoisbat almaz edik. Böyle malümatnı körip, jurnalistler anda barmağa toqtar degen telğke barmı? Ebet. Bunı isteyimmi? Yoq! Çünki biz andan malümat alıp olamazmız. Ola bilgen, eñ aqılsız bir şey.

-  Bu saytnıñ faaliyetinde sizde musbet, ve neler menfiy baalar doğura?

- Menlik inqilâbı vaqtında, bütün menim aile azalarıma ve men kibi muhalifet deputatlarına, meselâ, Turçinovğa, Aryevge, Avakovğa ve başqalarına ait olğan malümatnı internette yerleştirile edi: adresler, telefonlar, balalarnıñ oquğan yeri...

Men öz yaqın insanlarım aqqında pek raatsızlandım. Bu, meni, Yanukoviç akimiyetine qarşı öz muhalifet faaliyetimden vazgeçmege sebep ola edimi? Yoq. Men bir şeyge baqmadan muhalifette qala edim ve Yanukoviç bu memleketniñ prezidenti olmaması içün qolumda olğanını yapar edim. Amma, bütün bu malümatnı ortağa çıqarğan insanlarğa munasebetim pek yahşı degil.

- Yani “Mirotvorets” saytına munasebetiñiz yahşı degil?

- “Mirotvorets” saytı silâlı hızmetlerge olarnıñ faaliyetinde pek yardım etken bir çoq malümat topladı. “Mirotvorets”nen toplanılğan malümat memleket içün bu qısımda faydalı edimi – elbet de, faydalı. Amma, anda jurnalistler aqqında malümat derc etilgenine qol tutıp olamayım. qol tutamayım, tutmaycağım ve iç bir vaqıt bunen razı olmam.

“HABER SİYASETİ NAZİRLİGİ YAPQANLARINIÑ 90%, “HIZMET QULLANILMASI İÇÜN” REJİMİNDE VE “GİZLİ” İMZA TAMĞASI ALTINDA  YAPILA”

Başqa mevzularnı, tek vazifemden boşağan soñ, seslendire bilecegim.

- Amma, halq ögünde de yapıla bilecek şeyler bar. Meselâ, açıqlatmaq ve, bu sözniñ yahşı manasında, teşviqat etmek. Siz bilesiñizmi, küçük şeerlerde subsidiyalarnı resmiyleştirmege mümkün olmağanı aqqında fikirler bar, çünki yarın eviñni tartıp alırlar. Bu, yeterli qadar haber etüv, içtimaiy reklama olmağanı sebebinden peyda olğan kerçek qorqulardır.

- İnternette pek çoq rolikler, gazetalarda, şu sırada em vilâyet, em rayon masştabındaki gazetalarda, bir çoq infografika yerleştirilgen edi. Siz bu aqqında bilesiñizmi? Bu sebepten sizge statistik malümat ketire bilem.

Subsidiyalar aqqında aytsaq, akimiyetke 25 yıl devamında inanmağan memlekette, episi bu şeyler inssannıñ munasebetini deñiştirmez. O, tüşüne: “Belki, bir şey yapıp meni aldatmağa isteylerdir?” Bunı nasıl deqiştirmelimiz? Biz Moisey yolunı keçemiz. Bir, eki, üç yılda bir şey deñişmez. Ebet, belki de, daa bir nesil keçer. Amma şimdi nasıl olsa da qapını açmağa tırışmaq kerek.

- Bir ay evelsi biz Prezident Memurlığınıñ başlığı Rayninge bu süalni bergen edik “Prezidentniñ netice press-konferentsiyası ne vaqıt olacaq?” O, bizni eşitti dep ayttı. Amma press-konferentsiya yoq. Ne sebepten?

- Mına bu süalge cevap berip olamayım, çünki prezidentniñ press hızmeti degilim. Siz añlağanıñız kibi, biz prezidentnen çoq-çoq yıl devamında tanışmız. Men oña pressanen maksimal derecede qonuşmağa tevsiye etken edimmi, nasıl tüşünesiñiz? Elbet de.

- Büyük press-konferentsiyanıñ yoqluğı, siziq fikriñizce, bu, press-hızmetiniñ yetişmegeni qadar çalışması ya da Prezidentniñ şahsiy baqışı?

- Prezidentni tefsir etip olamayım, onı press-kâtip tefsir etmek kerek.

Böyle cevap sizni ve siziñ oquyıcılarıñıznı razı etmecegini añlayım. Ya ne içün o zaman onı beresiñiz?

Yuriy Stets: “Minstets porohobotlarnen oğraşa dep aytqanda, men kederlenem” 12

- Çünki biz onı bermey olamaymızç

- Biz siznen pek açıq qonuşamız da. Sizden evel kimse almağan bir çoq malümat aldıñız.

- Keliñiz, bağğa keçeyik. Bizde 4G ne vaqıt peyda olacaq?

- “Dijital”ğa keçken soñ.

- Bu nasıl vaqıt çerçivelerine kire?

- Men bu malümatnı aytıp olamayım, çünki o mende yoq. Eger men böyle tahmin yapıp başlasam, menim tarafımdan bu professional olmaycaq.

- Netice çıqarayıq. Siz aytqanıñızğa köre, Nazirlikniñ oğraşqanları umumen 90% - gizli malümat. Bir taraftan, cenk künleri bu añlayışlı, başqa taraftan – oquyıcını bu kene de razı etmez. Belki siz, deklamatsiya olmağan ve maksimal şekilde konhret, siziñ işiñizni açıqlağan vesiqanı belgilersiñiz? İnsanlarğa İnternette link, oqula bilgen malümat beriñiz!

- Mına Nazirlikte çoqusı nenen oğraşqanını añlamağa istegenlerge Gorbulınniñ “Halqara melez cenki: ukraina cebesi” soñki kitabını oqumağa tevsiye etem.

- Ya Nazirlik işiniñ manasını añlamaq içün, Gorbulinniñ kitabını oqumağa kerek olğanı bir türlü degilmi?

- İnsanlar, haber ücümı ne olğanını atta añlamağanda, bunı bilgeni aqqında aytqanda bir türlüdir. Stadionğa kelip de, sektorlarnı keçip, büyük qursaqlı semiz aqaylar Andrey Yarmolnko 90 daqqada nasıl aqcigerini coymayıp çapmağa keregi aqqında tevsiyeler bergenini eşitkende bir türlüdir.

Tevsiye bere bilseñ – bar, çap. Yapıp olamasañ – oturıp baq. Gorbulin – bu, men ondan tenqitni alacaq sadece bir insan degil. Men, Gorbulin kibi insanlar yardımınen, eyileşem, inkişaf etem...

Yevgeniy Küzmenko, “Tsenzor.NET”, İrina Romaliyskaya, “Tsenzor.NET içün”

Foto: Nataliya Şaromova

Menbaa: http://ua.censor.net.ua/r428120


Cedvel